Μιλά ο Δημήτρης Χ. Σκλαβούνος, Διπλωματούχος Πολιτικός Μηχανικός
Στα Μέγαρα — μια πόλη με ιστορία, οικογενειακή συνοχή και ισχυρή σχέση με το “σπίτι” — τα περισσότερα κτίρια έχουν πλέον ξεπεράσει τις τέσσερις δεκαετίες ζωής. Οι παλαιές κατασκευές, που κάποτε ήταν δείγμα ανάπτυξης, σήμερα αποτελούν πρόκληση: πώς θα διατηρηθούν ασφαλείς, ενεργειακά αποδοτικές και σύγχρονες;
Ο πολιτικός μηχανικός Δημήτρης Χ. Σκλαβούνος μιλά στη «Ενημέρωση» για την ανάγκη ενεργειακής και αντισεισμικής θωράκισης των κατοικιών, εξηγεί γιατί η επένδυση αυτή δεν είναι πολυτέλεια, αλλά αναγκαιότητα, και δίνει πρακτικές συμβουλές για τους ιδιοκτήτες της περιοχής.
Η ενεργειακή και αντισεισμική αναβάθμιση των παλαιών κατοικιών δεν είναι μόδα• είναι μονόδρομος.
Στα Μέγαρα, μια πόλη με ρίζες αλλά και προοπτική, μπορούμε να δείξουμε πως η ασφάλεια, η εξοικονόμηση και ο σεβασμός στο περιβάλλον μπορούν να συνυπάρχουν.
Ο Δημήτρης Χ. Σκλαβούνος μας υπενθυμίζει ότι το σπίτι δεν είναι απλώς κτίσμα• είναι η βάση της ζωής μας. Και όπως κάθε βάση, χρειάζεται σταθερότητα, αντοχή και φροντίδα
– Κύριε Σκλαβούνε, γιατί το ζήτημα της αναβάθμισης των παλαιών κτιρίων είναι τόσο επίκαιρο σήμερα;
–Είναι επίκαιρο γιατί απλούστατα τα περισσότερα σπίτια στα Μέγαρα — και γενικά στην Ελλάδα — χτίστηκαν σε μια εποχή που δεν υπήρχαν ούτε οι σύγχρονοι αντισεισμικοί κανονισμοί ούτε οι ενεργειακές προδιαγραφές που έχουμε σήμερα. Φυσικά τα υλικά της εποχής και η τεχνογνωσία.
Μιλάμε για κτίρια 40, 50 ή και 60 ετών, που φυσικά δεν έχουν κατασκευαστεί με τα σημερινά δεδομένα.
Ειδικά μετά τις πρόσφατες σεισμικές δραστηριότητες και τα φαινόμενα έντονων καιρικών μεταβολών, όλοι συνειδητοποιούμε πως το σπίτι μας πρέπει να είναι θωρακισμένο — όχι μόνο απέναντι σε σεισμό, αλλά και απέναντι στο ενεργειακό κόστος και τις καιρικές καταπονήσεις.
Αν το δούμε πιο ψύχραιμα, η ενεργειακή και αντισεισμική αναβάθμιση δεν είναι «κόστος». Είναι επένδυση ασφάλειας, άνεσης και αξίας. Είναι κάτι που αφήνουμε στα παιδιά μας.
– Πόσο «πίσω» είμαστε στα Μέγαρα και στην Ελλάδα σε σχέση με τα ευρωπαϊκά πρότυπα;
–Αν δούμε τα στοιχεία, πάνω από το 70 % των ελληνικών κτιρίων είναι πριν από το 1980.
Αυτό σημαίνει ότι δεν διαθέτουν καν θερμομόνωση, έχουν παλαιά κουφώματα, συχνά ελλιπή ηλεκτρομηχανολογικά συστήματα και φυσικά – αν μιλάμε για κατασκευές πριν το 1985 – έχουν χτιστεί με παλαιότερους αντισεισμικούς κανονισμούς και αντίστοιχα υλικά.
Στα Μέγαρα, λόγω της ιστορίας και της σταδιακής αστικής ανάπτυξης, έχουμε πολλές κατοικίες αυτής της κατηγορίας. Αυτό όμως δεν πρέπει να μας φοβίζει, αλλά να μας κινητοποιεί.
Η Ευρώπη εδώ και χρόνια προωθεί την πολιτική των “έξυπνων, πράσινων και ασφαλών κτιρίων”, και η Ελλάδα ακολουθεί με προγράμματα όπως το «Εξοικονομώ». Το θέμα είναι να μπούμε κι εμείς πιο ενεργά στη διαδικασία — όχι μόνο όταν υπάρχει επιδότηση, αλλά και από ευθύνη για το ίδιο μας το σπίτι.
– Τι σημαίνει πρακτικά «αντισεισμική αναβάθμιση»; Πώς μπορεί να γίνει σε ένα παλιό σπίτι;
– Αντισεισμική αναβάθμιση σημαίνει να ελέγξουμε τη στατική επάρκεια του κτιρίου και, όπου χρειάζεται, να ενισχύσουμε τα δομικά του στοιχεία.
Η διαδικασία είναι απλή, αλλά πρέπει να γίνει υπεύθυνα και από πολιτικό μηχανικό:
- Αρχικός έλεγχος – Στατικός έλεγχος με βάση τα σχέδια (αν υπάρχουν) και επιτόπια αυτοψία.
- Αξιολόγηση κινδύνου – Εντοπίζουμε σημάδια φθοράς (ρωγμές, διάβρωση οπλισμού, καταπονήσεις).
- Αποτίμηση της φέρουσας ικανότητας του κτιρίου
- Πρόταση ενίσχυσης – Μπορεί να περιλαμβάνει από απλές επισκευές έως ενίσχυση με μανδύες, ινοπλισμένα υλικά ή ακόμα και μεταλλικά πλαίσια.
Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι πολλά σπίτια στα Μέγαρα έχουν “κουραστεί” από τον χρόνο, την υγρασία ή μικροσεισμούς. Δεν χρειάζεται πανικός — χρειάζεται πρόληψη.
Μία προληπτική στατική αποτίμηση επάρκειας – στατικός έλεγχος κάθε 10-15 χρόνια μπορεί να σώσει ζωές και περιουσίες.
Όπως λέω συχνά στους πελάτες μου: «το να κάνεις έναν έλεγχο δεν κοστίζει – το να μην τον κάνεις, μπορεί να κοστίσει τα πάντα».
– Και από ενεργειακή άποψη; Ποιες είναι οι πιο αποτελεσματικές παρεμβάσεις για ένα παλιό κτίριο;-Υπάρχουν τρεις «χρυσοί κανόνες» στην ενεργειακή αναβάθμιση:
- Θερμομόνωση – Εξωτερική μόνωση τοίχων και ταράτσας.
Μειώνει δραστικά τις απώλειες θερμότητας τον χειμώνα και τη θερμική εισροή το καλοκαίρι. - Κουφώματα – Αντικατάσταση με ενεργειακά, διπλά ή τριπλά υαλοστάσια.
Είναι η πιο απτή βελτίωση που αντιλαμβάνεται αμέσως ο κάτοικος. - Αναβάθμιση συστημάτων θέρμανσης/ψύξης και ΑΠΕ – Αντλίες θερμότητας, ηλιακοί θερμοσίφωνες, φωτοβολταϊκά στη στέγη.
Σήμερα, με τα προγράμματα που «τρέχουν» (όπως το νέο Εξοικονομώ), ο ιδιοκτήτης μπορεί να επιδοτηθεί έως και 75 % του κόστους των παρεμβάσεων, ανάλογα με το εισόδημα και το είδος του ακινήτου.
Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε είναι ότι κάθε κιλοβατώρα που εξοικονομούμε είναι χρήματα που μένουν στην τσέπη μας και ενέργεια που δεν σπαταλάμε.
– Πώς μπορεί ένας ιδιοκτήτης στα Μέγαρα να ξεκινήσει σωστά τη διαδικασία;
– Το πρώτο βήμα είναι να απευθυνθεί σε Μηχανικό με εμπειρία σε ενεργειακές και στατικές μελέτες.
Να γίνει ενεργειακή επιθεώρηση και στατική εκτίμηση. Από εκεί προκύπτει μια “ακτινογραφία” του κτιρίου — τι χρειάζεται, σε τι κατάσταση είναι, τι προτείνεται να γίνει πρώτο.
Πολλοί ξεκινούν ανάποδα, π.χ. αλλάζουν κουφώματα χωρίς να έχουν μόνωση, ή βάφουν χωρίς να επισκευάσουν ρωγμές. Αυτά πρέπει να γίνονται με σωστή σειρά και σχεδιασμό.
Και κάτι σημαντικό: Στις πολυκατοικίες, καλό είναι να υπάρχει συνεννόηση. Αν αναβαθμιστεί όλο το κτίριο, το όφελος είναι πολλαπλάσιο — και οικονομικά, και λειτουργικά.
– Ποιος είναι ο ρόλος της τοπικής κοινωνίας και του Δήμου;
–Ο Δήμος μπορεί να παίξει καθοριστικό ρόλο — όχι μόνο με έργα, αλλά με ενημέρωση, καταγραφή και παρακίνηση.
Θα μπορούσε, για παράδειγμα, να δημιουργήσει έναν «χάρτη παλαιών κτιρίων» στα Μέγαρα, να οργανώσει ενημερωτικές ημερίδες για ιδιοκτήτες και να βοηθήσει στις αιτήσεις επιδοτήσεων.
Η τοπική κοινωνία επίσης έχει ρόλο: να βλέπει το σπίτι όχι μόνο ως περιουσία, αλλά ως μέρος της πόλης.
Ένα ασφαλές, ενεργειακά αποδοτικό κτίριο βελτιώνει ολόκληρη τη γειτονιά.
Μειώνει την ενεργειακή κατανάλωση, την αισθητική υποβάθμιση και αυξάνει τη συνολική αξία του αστικού ιστού.
– Ποια είναι τα βασικά εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι ιδιοκτήτες;
–Το πρώτο είναι το κόστος. Πολλοί λένε «δεν μπορώ τώρα».
Όμως, αν υπολογίσουμε την εξοικονόμηση ενέργειας, την αύξηση αξίας του ακινήτου και την ασφάλεια, στην πράξη το έργο αποσβένεται σε λίγα χρόνια.
Το δεύτερο είναι η έλλειψη ενημέρωσης.
Κάποιοι δεν γνωρίζουν ότι υπάρχουν προγράμματα που καλύπτουν έως και το 75 % του κόστους, ή ότι μπορεί να συνδυαστεί η ενεργειακή αναβάθμιση με την αντισεισμική.
Το τρίτο είναι η δυσκολία συντονισμού στις πολυκατοικίες.
Εκεί χρειάζεται καλή διάθεση, διαφάνεια και καθοδήγηση από μηχανικό. Προτείνεται συχνά να γίνεται παρουσίαση σε όλους τους ιδιοκτήτες, με στοιχεία και κόστη, για να κατανοήσουν το όφελος συνολικά.
– Πώς βλέπετε το μέλλον της δόμησης στα Μέγαρα;
– Το μέλλον ανήκει στα βιώσιμα και ανθεκτικά κτίρια.
Κτίρια που καταναλώνουν ελάχιστη ενέργεια, αντέχουν σε σεισμό, και προσφέρουν ποιοτική διαβίωση.
Πιστεύω ότι τα Μέγαρα έχουν όλα τα εφόδια να πρωτοπορήσουν σε αυτό.
Έχουμε πολλούς νέους μηχανικούς, κατασκευαστές, τεχνίτες. Αν συνεργαστούμε και κινηθούμε με όραμα, μπορούμε να μεταμορφώσουμε σταδιακά τον αστικό ιστό — με ανακαινίσεις, ενεργειακές παρεμβάσεις και σωστό πολεοδομικό σχεδιασμό.
Φαντάζομαι μια πόλη που σε 10 χρόνια θα έχει:
- ενεργειακά αποδοτικές κατοικίες,
- σχολεία με φωτοβολταϊκά,
- δημόσια κτίρια με θερμομόνωση,
- και πολίτες που ζουν με λιγότερα έξοδα και περισσότερη ασφάλεια.
-Τι μήνυμα θα θέλατε να στείλετε στους συμπολίτες σας;
–Θα τους έλεγα απλά:
«Φροντίστε το σπίτι σας, όπως φροντίζετε την οικογένειά σας.»
Ένα παλιό σπίτι δεν είναι καταδίκη· είναι ευκαιρία.
Αρκεί να το συντηρήσουμε σωστά, να το ενισχύσουμε και να το προσαρμόσουμε στις ανάγκες του σήμερα.
Η τεχνολογία υπάρχει, τα προγράμματα υπάρχουν, οι μηχανικοί είμαστε εδώ.
Το μόνο που χρειάζεται είναι απόφαση και ενημέρωση.
Ας το δούμε όχι σαν αγγαρεία, αλλά σαν επένδυση στο μέλλον — στο δικό μας και των παιδιών μας.
–
Δημήτρης Χ. Σκλαβούνος
Διπλωματούχος Πολιτικός Μηχανικός
Γ. Σχινά 78 & Ζεύξιδος
Mέγαρα