Γράφει ο Ελευθέριος Παπαλευθέρης MD-MSc
ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΣ-ΦΥΜΑΤΙΟΛΟΓΟΣ
ΙΑΤΡΟΣ ΕΓΑΣΙΑΣ
Οι ιοί Hantavirus είναι μια οικογένεια ιών που μεταδίδονται κυρίως από τρωκτικά. Μπορούν να προκαλέσουν σοβαρή ασθένεια ή θάνατο στους ανθρώπους. Οι περισσότεροι ιοί Hantavirus δεν μεταδίδονται από άτομο σε άτομο.To όνομά του προέρχεται απ τον ποταμό Hantaan στην περιοχή του οποίου απομονώθηκε για πρώτη φορά το 1950 κατά τη διάρκεια του πολέμου στην Κορέα. Η φυσική αποθήκευση του ιού είναι στους ποντικούς. Έχει παγκόσμια κατανομή με μεγαλύτερη συχνότητα λοιμώξεων το φθινόπωρο. Ο μολυσμένος ποντικός φέρει τον ιό ισόβια και τον απεκκρίνει στα ούρα και στα κόπρανα. Ο ιός σε εξωτερικό περιβάλλον μπορεί να επιβιώσει για 2 ημέρες σε ξηρασία ενώσε υγρό και ψυχρό περιβάλλον πολλές ημέρες.Καταστρέφεται εύκολα απο διάλυμα οικιακής χλωρίνης 10%, από οινόπνευμα 70%,αιθέρα, χλωροφόρμιο, διάλυμα γλουταραλδευδης 2%.
Μεταδίδεται κυρίως με εισπνοή σκόνης όπου υπάρχουν απεκκρίσεις ούρων, κοπράνων, σιέλου των ποντικών, κυρίως αναπνευστικών απεκκρίσεων αυτών. Μπορεί επίσεις να μεταδοθεί από επαφή αυτών των εκκρίσεων με το δέρμα(πληγές, τραυματισμοί κλπ),ή με μολυσμένες τροφές ή από δάγκωμα του ποντικού. Από άνθρωπο σε άνθρωπο μόνο ο ιός Andes μπορεί να προκαλέσει μετάδοση, ο οποίος ευδοκιμεί στη Νότια Αμερική.
Ο χρόνος επώασης είναι από 3 έως 60 ημέρες με συνήθη όμως εμφάνιση 14-30 ημέρες μετά τη μόλυνση.
Οι περισσότεροι μπορούν να προκαλέσουν πνευμονικό σύνδρομο Hantavirus (HPS), μια δυνητικά σοβαρή ασθένεια που μπορεί να προκαλέσει βλάβη στους πνεύμονες.
Μια άλλη δυνητικά σοβαρή ασθένεια που προκαλείται από ιούς Hantavirus είναι ο αιμορραγικός πυρετός με νεφρικό σύνδρομο (HFRS), που βρίσκεται κυρίως στην Ευρώπη και την Ασία. Ωστόσο, ο ιός Seoul, ένας ιός Hantavirus που προκαλεί HFRS, βρίσκεται παγκοσμίως.
Η διάγνωση του ιού γίνεται με μοριακές μεθόδους(rt-pcr) και με ανίχνευση των ειδικών αντισωμάτων.
Θεραπεία υπάρχει για τον αιμορραγικό πυρετό με νεφρικό σύνδρομο(ριμπαβιρίνι).
Η προστασία από τον ιό Χάντα (Hantavirus) βασίζεται αποκλειστικά στον έλεγχο των τρωκτικών (ποντίκια, αρουραίοι) και στην αποφυγή εισπνοής της μολυσμένης σκόνης. Ο ιός μεταδίδεται όταν οι εργαζόμενοι αναπνέουν αέρα μολυσμένο από τα ούρα, τα κόπρανα ή το σάλιο των τρωκτικών, κυρίως κατά τη διάρκεια καθαρισμού κλειστών χώρων.
- Έλεγχος και Αποκλεισμός Τρωκτικών
Σφράγισμα Ανοιγμάτων: Κλείσιμο κάθε τρύπας άνω των 6 χιλιοστών σε τοίχους, πόρτες και σωληνώσεις.
Χρήση Μεταλλικών Πλεγμάτων: Τοποθέτηση ανθεκτικών πλεγμάτων σε αεραγωγούς και συστήματα εξαερισμού.
Διαχείριση Απορριμμάτων: Χρήση κάδων που κλείνουν ερμητικά για την απόρριψη υπολειμμάτων τροφίμων.
Καθαρισμός Περιβάλλοντος Χώρου: Απομάκρυνση χόρτων, σκουπιδιών και στοιβών ξυλείας περιμετρικά του εργοστασίου.
Συστηματική Μυοκτονία: Τοποθέτηση ειδικών δολωματικών σταθμών από εξειδικευμένα συνεργεία.
- Ασφαλείς Διαδικασίες Καθαρισμού
Απαγόρευση Ξηρού Σκουπίσματος: Μη χρησιμοποιείτε κοινές σκούπες ή ηλεκτρικές σκούπες σε χώρους με ίχνη τρωκτικών. Αυτό σηκώνει τη μολυσμένη σκόνη στον αέρα.
Διαβροχή Επιφανειών: Ψεκάστε καλά τα κόπρανα ή τις φωλιές με απολυμαντικό διάλυμα (π.χ. χλωρίνη αραιωμένη σε νερό).
Αναμονή Δράσης: Αφήστε το απολυμαντικό να δράσει για 5–10 λεπτά πριν ξεκινήσετε τη συλλογή.
Υγρός Καθαρισμός: Συλλέξτε τα υπολείμματα με χαρτοπετσέτες ή σφουγγαρίστρα και πετάξτε τα σε διπλές πλαστικές σακούλες.
- Μέσα Ατομικής Προστασίας (ΜΑΠ) για το Προσωπικό
Αναπνευστική Προστασία: Υποχρεωτική χρήση μάσκας υψηλής προστασίας N95, FFP2 ή FFP3 κατά τον καθαρισμό αποθηκών.
Προστασία Χεριών: Χρήση ανθεκτικών γαντιών από καουτσούκ ή νιτρίλιο.
Προστασία Σώματος: Φόρμες εργασίας μιας χρήσης κατά την εργασία σε επιβαρυμένους χώρους (π.χ. υπόγεια, σοφίτες).
Κάλυψη Πληγών: Πλήρης κάλυψη τυχόν αμυχών ή ανοιχτών πληγών με αδιάβροχα επιθέματα πριν από την εργασία.
- Υγιεινή και Εκπαίδευση
Πλύσιμο Χεριών: Σχολαστικό πλύσιμο με σαπούνι και ζεστό νερό μετά την αφαίρεση των γαντιών.
Απολύμανση ΜΑΠ: Καθαρισμός των επαναχρησιμοποιούμενων εργαλείων και γαντιών με απολυμαντικό διάλυμα.
Ενημέρωση Εργαζομένων: Εκπαίδευση του προσωπικού για την αναγνώριση σημαδιών παρουσίας τρωκτικών.