Γράφει η Μαρία-Γεωργία Βαρελά, πτυχιούχος ΤΕΦΑΑ ΕΚΠΑ
Ζούμε σε μια εποχή στην οποία τα social media αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητάς μας. Επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο ενημερωνόμαστε, διαμορφώνουμε προσδοκίες και αντιλαμβανόμαστε τον εαυτό μας. Μέσα στη συνεχή ροή εικόνων και πληροφοριών, η διάκριση ανάμεσα σε μια τεκμηριωμένη συμβουλή και μια ελκυστική υπόσχεση απαιτεί προσοχή και κριτική σκέψη.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο χώρος της γυμναστικής. Ένα βίντεο λίγων δευτερολέπτων, μια εντυπωσιακή άσκηση ή μια υπόσχεση για το «τέλειο σώμα» μέσα σε μία εβδομάδα μπορεί να μας παρακινήσει να δοκιμάσουμε κάτι καινούργιο. Πριν, όμως, ακολουθήσουμε όσα βλέπουμε, αξίζει να αναρωτηθούμε: πόσα γνωρίζουμε πραγματικά για αυτό που ετοιμαζόμαστε να κάνουμε;
Μια άσκηση χρειάζεται σκοπό και κατάλληλη καθοδήγηση
Για την εκτέλεση μιας άσκησης χρειάζεται να κατανοούμε την τεχνική της, τον σκοπό της και την επιβάρυνση που μπορούμε να διαχειριστούμε. Όταν αυτά δεν είναι ξεκάθαρα, ο καταρτισμένος γυμναστής μπορεί να μας διδάξει την κίνηση, να παρατηρήσει την εκτέλεσή μας και να την προσαρμόσει στις δυνατότητές μας.
Παρακολουθώντας ένα βίντεο, συνήθως δεν γνωρίζουμε την προπονητική εμπειρία του ατόμου που παρουσιάζει την άσκηση, την προετοιμασία που έχει προηγηθεί ή τη θέση της στο συνολικό του πρόγραμμα. Η ευκολία με την οποία εκτελεί μια κίνηση δεν αποδεικνύει ότι η ίδια επιλογή είναι κατάλληλη και για εμάς.
Αντίστοιχα, ο βαθμός δυσκολίας μιας άσκησης δεν αρκεί για να κρίνουμε την αποτελεσματικότητά της. Η επιλογή της χρειάζεται να συνδέεται με τον στόχο, την προπονητική κατάσταση, τις δυνατότητες και το ιστορικό του ασκούμενου.
Πριν την αντιγράψουμε, επομένως, χρειάζεται να γνωρίζουμε τι εξυπηρετεί και πώς εντάσσεται στο δικό μας πρόγραμμα.
Το σώμα μιας άλλης γυναίκας δεν αποτελεί οδηγό για το δικό μας
Στο περιεχόμενο που απευθύνεται στις γυναίκες, η γυμναστική συχνά συνοδεύεται από ένα επίμονο «πρέπει»: πιο λεπτή μέση, πιο επίπεδη κοιλιά, πιο γυμνασμένοι γλουτοί. Μέσα σε αυτές τις εικόνες, είναι εύκολο να παρασυρθούμε στη σύγκριση — και συμπεριλαμβάνω και τον εαυτό μου σε αυτόν τον προβληματισμό.
Ωστόσο, μια εικόνα δεν αποτυπώνει ολόκληρη την πραγματικότητα ενός ανθρώπου. Δεν γνωρίζουμε τις συνθήκες λήψης της, την πιθανή επεξεργασία της ούτε τη διαδρομή που έχει προηγηθεί. Κυρίως, η εμφάνιση κάποιου δεν αποτελεί απόδειξη της κατάρτισής του ή της καταλληλότητας των συμβουλών του.
Ακόμη και όταν δύο γυναίκες ακολουθούν το ίδιο πρόγραμμα, δεν μπορούμε να προεξοφλήσουμε τα ίδια αποτελέσματα. Η καθεμία έχει τη δική της αφετηρία και τις δικές της συνθήκες ζωής. Η πρόοδος αξίζει να αξιολογείται και μέσα από τη δύναμη, την αντοχή, τον έλεγχο της κίνησης και την ευκολία στις
καθημερινές δραστηριότητες.
Ένα ζήτημα που αφορά όλους
Ο προβληματισμός αυτός αφορά κάθε άνθρωπο που αναζητά συμβουλές άσκησης στο διαδίκτυο. Από τον έφηβο που ξεκινά τις πρώτες του προπονήσεις μέχρι τον ενήλικα που ήδη γυμνάζεται, ο καθένας μπορεί να επηρεαστεί από ένα δημοφιλές πρόσωπο ή ένα εντυπωσιακό πρόγραμμα.
Στις διαδικτυακές πηγές πληροφόρησης προστίθενται και τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης. Μπορούν να βοηθήσουν στην αναζήτηση πληροφοριών και ιδεών, όμως ένα πρόγραμμα που παράγεται χωρίς ουσιαστική αξιολόγηση δεν αρκεί για να διαπιστωθεί πώς εκτελεί κάποιος μια κίνηση ή πώς ανταποκρίνεται στην προπόνηση.
Πριν κάνουμε, λοιπόν, «αντιγραφή και επικόλληση» μιας άσκησης από το TikTok ή οποιαδήποτε άλλη πλατφόρμα, αξίζει να σταθούμε σε ορισμένα ερωτήματα: Μπορώ να την εκτελέσω με έλεγχο; Ανταποκρίνεται στο επίπεδο και στον στόχο μου; Χρειάζομαι κάποια προσαρμογή;
Οι προβολές και τα «likes» αποτυπώνουν τη δημοτικότητα ενός βίντεο. Η αξιολόγηση της ποιότητας και της καταλληλότητάς του απαιτεί περισσότερα στοιχεία.
Πώς αξιολογούμε τις διαδικτυακές συμβουλές;
Πριν υιοθετήσουμε μια συμβουλή γυμναστικής, αξίζει να αναρωτηθούμε:
– Ποιος την παρουσιάζει και ποια είναι η σχετική εκπαίδευση και
κατάρτισή του;
– Εξηγεί τον σκοπό της άσκησης και σε ποιους απευθύνεται;
– Δίνει σαφείς οδηγίες εκτέλεσης;
– Προτείνει προσαρμογές για διαφορετικά επίπεδα και δυνατότητες;
– Αναγνωρίζει τα όρια μιας γενικής διαδικτυακής οδηγίας;
– Υπόσχεται θεαματικά αποτελέσματα σε ελάχιστο χρόνο;
Η υπεύθυνη ενημέρωση εξηγεί, τεκμηριώνει και αναγνωρίζει ότι οι ανάγκες διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο. Δίνει στον ασκούμενο τα στοιχεία που χρειάζεται για να κατανοήσει μια επιλογή και να αναζητήσει περαιτέρω καθοδήγηση όπου απαιτείται.
Η αξία της επιστημονικής καθοδήγησης
Ως πτυχιούχος ΤΕΦΑΑ, θεωρώ ότι η ουσιαστική καθοδήγηση ξεκινά από την πρώτη γνωριμία με τον άνθρωπο που έχουμε απέναντί μας. Οι στόχοι του, η προηγούμενη εμπειρία του, το ιστορικό υγείας, οι συνήθειες και η καθημερινότητά του αποτελούν τη βάση για τον σχεδιασμό της προπόνησης.
Ένα κατάλληλα σχεδιασμένο πρόγραμμα χρειάζεται οργάνωση, προοδευτική επιβάρυνση, αποκατάσταση και επανεκτίμηση. Οι αλλαγές στις ασκήσεις και στην επιβάρυνση πρέπει να εξυπηρετούν την πορεία του ασκούμενου και να γίνονται όταν υπάρχει λόγος.
Ο ρόλος του γυμναστή περιλαμβάνει την παρατήρηση, την εξήγηση, την προσαρμογή και την υποστήριξη. Μέσα από μια σχέση συνεργασίας και αμοιβαίου σεβασμού, ο ασκούμενος μπορεί να κατανοεί καλύτερα το σώμα του και να συμμετέχει συνειδητά στην προπόνησή του.
Τα social media μπορούν να αποτελέσουν αφορμή για να ξεκινήσουμε να γυμναζόμαστε και πηγή ιδεών για τη συνέχεια. Ας κρατήσουμε την έμπνευση που προσφέρουν, αξιολογώντας με προσοχή όσα βλέπουμε. Η προσωπική μας εμπειρία, σε συνδυασμό με την επιστημονική και εξατομικευμένη καθοδήγηση, μπορεί να δώσει σε αυτή την έμπνευση ουσιαστική κατεύθυνση.
Μαρία-Γεωργία Βαρελά
Καθηγήτρια Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού
Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια στο ΠΜΣ: Άσκηση και Υγεία: ¨Αξιολόγηση και
Συνταγογράφηση της Άσκησης¨