«Ένας κρυμμένος θησαυρός μισή ώρα από την Αθήνα ζητά αναδασμό»
Επιστολή-σταθμός του κορυφαίου, διακεκριμένουν, ομότιμου καθηγητή του ΕΜΠ Θεοδόση Τάσιου προς τον Περιφερειάρχη Αττικής, με την οποία τάσσεται υπέρ του αιτήματος φορέων και πολιτών για την αναγέννηση 100.000 εγκαταλελειμμένων στρεμμάτων αγροτικής γης.
Μια παρέμβαση υψηλού συμβολισμού και ουσιαστικού αναπτυξιακού περιεχομένου πραγματοποίησε ο ένας από τους κορυφαίους εν ζωή διανοούμενους, διακεκριμένος ακαδημαϊκός, αλλά και επίτιμος δημότης Μεγάρων, Θεοδόσης Π. Τάσιος.
Με επιστολή του προς τον Περιφερειάρχη Αττικής, ο ομότιμος καθηγητής του ΕΜΠ χαρακτηρίζει τον Μεγαρικό Κάμπο ως τον «μεγαλύτερο εγκαταλελειμμένο κάμπο στην Ελλάδα» και ζητά την άμεση έναρξη των διαδικασιών αναδασμού.
Το αίτημα και η κατάσταση του Κάμπου
Ο κ. Τάσιος στηρίζει την κοινή αίτηση που υπέβαλαν ο Δήμαρχος Μεγαρέων, Παναγιώτης Μαργέτης, και ο Ι. Δαγρές, η οποία συνοδεύεται από περίπου 400 συνυπογραφές τοπικών φορέων, συλλόγων και συνεταιρισμών.
Όπως επισημαίνει ο ακαδημαϊκός:
Ο κατακερματισμός της γης: Λόγω των διαδοχικών κληρονομιών, η μέση ιδιοκτησία έχει περιοριστεί σε εκτάσεις που αντιστοιχούν ακόμη και σε μόλις 10 ελαιόδενδρα ανά ιδιοκτήτη, γεγονός που καθιστά την καλλιέργεια οικονομικά ασύμφορη και οδηγεί στην εγκατάλειψη.
Οι κίνδυνοι της αδράνειας: Η παρατεταμένη εγκατάλειψη εγκυμονεί κινδύνους καταπατήσεων, αναγκαστικών πωλήσεων σε εξευτελιστικές τιμές (έως και 1.500 €/στρέμμα) σε μεγάλες εταιρείες, αλλά και περαιτέρω εξάρτησης της χώρας από εισαγωγές τροφίμων.
Τα οφέλη από τη διενέργεια Αναδασμού
Σύμφωνα με τον κ. Τάσιο, ο αναδασμός μπορεί να λειτουργήσει ως «οιονεί νεκρανάσταση» για την τοπική και εθνική οικονομία:
Βιώσιμες εκμεταλλεύσεις: Με τη συνένωση αγροτεμαχίων, εκτιμάται ότι μπορούν να δημιουργηθούν έως και 2.000 βιώσιμες γεωργικές επιχειρήσεις (μεγέθους 50 στρεμμάτων).
Εκσυγχρονισμός & Απασχόληση: Η δημιουργία μεγάλων κτημάτων θα επιτρέψει τη χρήση μηχανημάτων, τη μείωση του κόστους παραγωγής, την εισαγωγή νέων τεχνολογιών και τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, αποτελώντας «μαγνήτη» για την επιστροφή νέων επιστημόνων.
Γεωγραφικό πλεονέκτημα: Ο Κάμπος βρίσκεται σε απόσταση μόλις μισής ώρας από την Αθήνα, δίπλα σε κομβικά δίκτυα μεταφορών (λιμάνια, αεροδρόμια), γεγονός που διευκολύνει τις εξαγωγές και τη διοχέτευση προϊόντων στην αγορά.
Απαντήσεις στις επιφυλάξεις
Στο προσάρτημα της επιστολής του, ο καθηγητής καταρρίπτει τα συνήθη επιχειρήματα κατά του αναδασμού:
Για την κληρονομική κατάτμηση: Τονίζει ότι τα οικονομικά οφέλη θα λειτουργήσουν ως κίνητρο για να διατηρηθούν οι επιχειρήσεις ενιαίες από τους διαδόχους.
Για τη λειψυδρία: Προτείνει την στροφή σε δυναμικές «ξερικές» καλλιέργειες (όπως η ελαιοκομία με βάση διεθνή πρότυπα) και την εφαρμογή τεχνολογιών μικρο-άρδευσης.
Για τη νοοτροπία των αγροτών: Υπογραμμίζει ότι η είσοδος νέων, μορφωμένων ανθρώπων στην παραγωγή θα αλλάξει άρδην το επιχειρηματικό περιβάλλον.
«Κίνητρο για την παρούσα συνηγορία είναι η συναίσθηση μιας οικονομικής δυσπραγίας μιας ιστορικής πόλεως και η απαράδεκτη εγκατάλειψη ενός σημαντικού εγγείου πλούτου», καταλήγει στην επιστολή του ο Θεοδόσης Τάσιος.
Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της επιστολής του Θεοδόση Π. Τάσιου.
Αξιότιμε κύριε Περιφερειάρχα,
- Λέγομαι Θεοδόσης Π. Τάσιος, ομότ. Καθηγητής ΕΜΠ, και παίρνω το θάρρος να αναλώσω τον πολύτιμο χρόνο-σας για ενα θέμα υψίστης νομίζω σημασίας για την Περιφέρεια της οποίας τόσον επιτυχώς ηγείσθε. Πρόκειται για εναν οικονομικό και κοινωνικό θησαυρό ο οποίος είναι κρυμμένος, μισή ώρα έξω απ’ την Αθήνα – και σπεύδω αμέσως να ’πώ οτι εννοώ τον τεράστιο πλούτο των εγκαταλελειμμένων 100.000 στρεμμάτων γεωργικής γής του Μεγαρικού Κάμπου. Πρόκειται για τον μεγαλύτερο εγκαταλελειμμένο Κάμπο στην Ελλάδα !
Γι’ αυτό το θέμα σας έχει υποβληθεί σχετική αίτηση Ι. Δαγρέ και Π. Μαργέτη (Δημάρχου Μεγαρέων), Α. Π. 1451823/19.12.24, με 400 περίπου συνυπογραφές, με την παράκληση να εγκρίνεται την έναρξη της διαδικασίας Αναδασμού : Ετόλμησα δε και εγώ να σας απασχολήσω με την παρούσα επιστολή, αφενός μέν ως επίτιμος δημότης Μεγάρων, αφετέρου δέ ως γνώστης των γεωργικών προβλημάτων της Μεγαρίδος (της οποίας ο πατέρας-μου υπηρέτησε ως Επαρχιακός Γεωπόνος).
- Αξιότιμε κύριε Περιφερειάρχα, ο εξ επαλλήλων κληρονομιών κατακερματισμός της γεωργικής ιδιοκτησίας στην (εξόχως παραδοσιακή) Μεγαρική κοινωνία, είναι τόσο προχωρημένη, ώστε δέν με εκπλήττει η εκτίμηση οτι η μέση επιφάνεια αγροτεμαχίου ανα ιδιοκτήτην να περιλαμβάνει περίπου 10 ελαιόδενδρα μόνον ! Παρά την απλοποιημένη αυτή εκτίμηση, γίνεται ωστόσο προφανής η αιτία της εγκατάλειψης αυτής της πολύτιμης γής. Όσο προφανής είναι και η πάγκοινη στα Μέγαρα απελπισία απ’ αυτήν την κραυγαλέα απώλεια πλούτου : Εγώ, με την κάποια πείρα-μου σε Αναδασμούς (τυχαίνει να είμαι και Επίτιμος Διδάκτωρ του Γεωπονικού Πανεπιστημίου), έμεινα ευχαρίστως κατάπληκτος απ’ την πρωτοφανή ομοθυμία όλων των παραγόντων της Πόλεως (ολόκληρο το Δημοτικό Συμβούλιο, οι οργανώσεις όλων των Κομμάτων της Πόλης, πέντε Γεωργικοί Συνεταιρισμοί, όλοι οι πρώην Δήμαρχοι, καθώς και o Πολιτιστικός Σύλλογος),
Στη δίκαιη κρίση-σας εναπόκειται η έναρξη της διαδικασίας του Αναδασμού – δηλαδή μιας οιονεί-νεκρανάστασης ενος Ελδοράδο.
- Όσο ακόμη είναι καιρός ⸱ διότι αυτή η εκτεταμένη εγκατάλειψη περιουσιών εγκυμονεί ακόμη μεγαλύτερους κινδύνους :
- Έχουν ήδη αρχίσει φαινόμενα καταπάτησης (η δέ χρησικτησία είναι ως γνωστόν τόσο ισχυρή νομικώς …).
- Εξ άλλου, μεγάλες Εταιρείες προτείνουν την εξαγορά αγροτεμαχίων (με την εξευτελιστική τιμή 1500 € ανα στρέμμα).
- Ενθαρρύνεται η κατα τμήματα χρήση αυτής της γής, για εξυπηρέτηση της αδηφάγου Αθήνας, χειροτερεύοντας έτσι το εθνικό πρόβλημα εξάρτησης λόγω διογκούμενων εισαγωγών τροφίμων.
- Αντιθέτως, ως εσείς πολύ καλύτερα γνωρίζετε, ενας Αναδασμός στην παρούσα περίσταση, αναμένεται να προσφέρει εντυπωσιακά αγαθά αποτελέσματα, όπως έχει επανειλημμένως αποδειχθεί και απο τη σχετική διεθνή εμπειρία.
- Δημιουργία μεγάλων κτημάτων για βιώσιμη εκμετάλλευση, μέσω διττής διαδικασίας : Η πρώτη είναι η νομική συνένωση αγροτεμαχίων ενός Ιδιοκτήτη, ενώ η δεύτερη είναι η επακόλουθη, (οικονομικώς και διαχειριστικώς επωφελής) παραγωγική συνένωση γειτονικών μεγάλων κτημάτων δύο ή περισσοτέρων Ιδιοκτητών (όπως συγγενών, μελών Συνεταιρισμού ή επιχειρησιακών εταίρων).
Η εκμηχάνιση, η μείωση γενικών εξόδων, η εφαρμογή νέων καλλιεργειών, η αξιοποίηση ειδικών επιστημονικών γνώσεων και η αύξηση δανειοληπτικής ικανότητας, είναι μερικά απ’ τα πολύ γνωστά πλεονεκτήματα αυτής της μεγέθυνσης. Τα οικονομικά αποτελέσματα είναι εντυπωσιακά – αντανακλάται δέ πολλαπλώς προς τους Ιδιοκτήτες, προς την αύξηση θέσεων εργασίας (ιδίως για πολύ νέους Συμπολίτες), καθώς και για την Εθνική Οικονομία.
- Σημειωτέον δέ οτι δέν θα πρόκειται για εναν μικρό αριθμό τέτοιων Επιχειρήσεων. Με βάση την εκτίμηση οτι κερδοφόρος είναι μια γεωργική επιχείρηση 50 στρεμμάτων, θα προέκυπταν 100.000 = 50 = 2.000 τέτοιες επιχειρήσεις. Επομένως, με την πολύ συντηρητική υπόθεση οτι μόνον οι μισές απ’ αυτές θα ευοδωθούν στην πράξη, αντιλαμβανόμαστε την ευρύτερη αναπτυξιακή επανάσταση που αναμένεται την Περιφέρειά-σας, αξιότιμε κύριε Περιφερειάρχα. Μια ανάπτυξη «μαγνήτη» για την επιστροφή των μορφωμένων Νέων στην πατρίδα τους.
- Άς επιτραπεί μάλιστα να αναφέρομε εδώ συντόμως και μερικά άλλα γνωστά πλεονεκτήματα του Αναδασμού, ιδίως δέ στην περίπτωση του Μεγαρικού Κάμπου :
- Ελάχιστη απόσταση απο το μεγαλύτερο καταναλωτικό κέντρο της Χώρας.
- Ελάχιστη απόσταση απο λιμένες και αεροδρόμια για τις εξαγωγές που θα προκύψουν.
- Βελτίωση του επαρχιακού οδικού δικτύου, ώστε όλα τα νέα κτήματα να έχουν μέτωπο σε δημόσιον δρόμο.
- Δυνατότητες δημιουργίας δικτύου διανομής και διάθεσης προϊόντων, ώστε οι παραγωγοί να καρπούνται και το κέρδος των «μεσαζόντων».
- Εντυπωσιακή αύξηση απασχόλησης επαγγελμάτων υποστήριξης (γεωργικοί επιστήμονες και τεχνίτες, προμηθευτές γεωργικών εφοδίων, κατασκευαστές χωματουργικών και άλλων έργων, συντήρηση γεωργικών μηχανημάτων, παντοειδείς μεταφορείς, κ.ά.).
- Αξιότιμε κύριε Περιφερειάρχα, παρακαλώ να συγχωρήσετε το θάρρος που έλαβα να σας απασχολήσω τόσο πολύ με αυτό το μακροσκελές κείμενο. Ως εκ περισσού δηλώνω οτι δέν έχω κανένα περιουσιακό στοιχείο στον Δήμο Μεγαρέων, ούτε οιουδήποτε άλλου είδους συμφέροντα. Κίνητρο όμως για την παρούσα συνηγορία για αίτημα του Αναδασμού, είναι η συναίσθηση μιας οικονομικής δυσπραγίας (ιστορικής άλλωστε) πόλεως της Χώρας μας, καθώς και της απαράδεκτης εγκατάλειψης ενος σημαντικού εγγείου πλούτου. Ελπίζω δέ οτι η δίκαιη κρίση-σας θα εξετάσει το όλον ζήτημα ευμενώς.
Με ιδιαίτερη εκτίμηση
Θ. Π. Τάσιος
Προσάρτημα
Δέν αγνοώ και ορισμένες ενδεχόμενες («θεωρητικού» χαρακτήρα) αντιρρήσεις που ενδέχεται να ακολουθούν επι του θέματος, και θα με συγχωρήσετε να παραθέσω εδώ τα αντ-επιχειρήματά μου.
- «Μάταιος κόπος ο Αναδασμός, αφού η κληρονομική κατάτμηση θα συνεχίζεται, και θα επιφέρει και πάλιν τον κατακερματισμό».
- Ναί, αλλα πρώτον τώρα δέν υπάρχει πιά η πολυτεκνία του παρελθόντος
- Δεύτερον, επι δύο γενεές (60 έτη) τουλάχιστον θα έχομε απολαύσει τα γνωστά οικονομικά / κοινωνικά οφέλη.
- Τρίτον, τα οφέλη αυτά θα είναι τέτοιος «κράχτης» ώστε τ’ αδέρφια και τα ξαδέρφια θα έχουν προφανές συμφέρον να «παραμένουν» στην Επιχείρηση – σάν να επρόκειτο απλώς για μεταβολή μετόχων.
- Αφήνω που κατα το μεγάλο αυτό χρονικό διάστημα, είναι πολύ πιθανή η αλλαγή του κληρονομικού Δικαίου, για στοιχειώδεις λόγους Εθνικής Οικονομίας.
- «Μα πού θα βρεθεί τόσο νερό για να αρδεύσετε τόσες εκτάσεις;»
- Αυτός δέν είναι λόγος να χάσομε τις περιουσίες μας !
- Διατίθεται πλήθος απο «ξερικές» καλλιέργειες, η παλαιότερη των οποίων είναι τα ελαιόδενδρα, παραδοσιακή λύση στον Μεγαρικό Κάμπο, η οποία θα καταστεί πάλι πολύ επικερδής χάρις στις αγαθές συνέπειες του Αναδασμού. (Κι έχομε λαμπρά παραδείγματα απ’ την Ισπανία). Για να μή μνημονεύσομε τις άλλες, παλαιές και νέες, ξερικές ή ολιγοϋδρικές καλλιέργειες.
- Οι μετά-Αναδασμόν οικονομικώς εύρωστες γεωργικές επιχειρήσεις, θα έχουν ευχερέστερη προσπέλαση και στις μοντέρνες Τεχνολογίες μικρο-αρδεύσεως, με εκπληκτικές ασήμαντες καταναλώσεις ύδατος.
- (Άλλωστε, και η υβριδική χρήση υδροπονικής παραγωγής θα είναι προφανώς εφικτή).
- «Χαλεπή πείρα παρελθόντος έχει δείξει ότι μεγάλο τμήμα του αγροτικού κόσμου της Χώρας-μας δέν έχει διάθεση για τεχνικές πρωτοβουλίες, ούτε για αλλαγές καλλιεργειών. Τούτο δέ, είτε λόγω μορφωτικού επιπέδου, είτε και λόγω Ήθους».
Θεωρώ οτι δέν πρέπει απλώς να απορρίψομε ως προσβλητικό αυτό το επιχείρημα, αλλα να προβούμε στις απαραίτητες εκείνες ενέργειες που θ’ απαιτούνταν εάν το επιχείρημα ήταν υποθετικώς αληθές – διότι δέν είναι ρεαλιστικό να φαντασθούμε οτι ξαφνικά θα αποκτήσει την νοοτροπία των Δανών ή των Ισραηλινών καλλιεργητών.
- Το καλό βέβαια είναι ότι, μετά τη δημιουργία των μεγάλων κτημάτων, εμπλουτίζεται το γεωργικώς απασχολούμενο προσωπικό με πολύ νεότερες ηλικίες μορφωμένων και ενθουσιωδών ατόμων. Οι Κεντρικές Κυβερνήσεις γνωρίζουν το είδος των μέτρων που ενθαρρύνουν αυτήν την τάση – η οποία (σε μικρή κλίμακα) παρατηρείται ήδη και στην Ελλάδα.
- Λόγω της προϊούσας εκμηχάνησης, ο αριθμός που απαιτείται ανα στρέμμα έχει μειωθεί – ενώ αυξάνεται η συμμετοχή άλλων επαγγελμάτων (τεχνικοί, λογιστές κ. ά.)
- Παρακαλώ, τέλος, να μου επιτραπεί να προσθέσω και ενα σχόλιο που εκφεύγει των τεχνικοεπιστημών-μου αρμοδιοτήτων – συγχωρέστε με :
Η Χώρα, για να επιβιώσει ενόψει του οικονομικού και του κοινωνικού μαρασμού, έχει ούτως ή άλλως να δώσει ορισμένες αποφασιστικές μάχες συναγείροντας τους Έλληνες με τον πατριωτισμό (όχι με την ηττοπάθεια).