Με αφορμή τη συμπλήρωση 52 ετών από την πτώση της δικτατορίας, το «Λαϊκό Σχολείο Μεγάρων», στην εναρκτήρια εκδήλωσή του, τίμησε την μνήμη και τον αγώνα των Μεγαριτών που αντιστάθηκαν στο καθεστώς της Δικτατορίας.
Η εκδήλωση κινήθηκε γύρω από τον άξονα ότι η ιστορική μνήμη αποτελεί το μοναδικό εφαλτήριο για ένα καλύτερο αύριο. Οι διοργανωτές – συμπολίτες μας, που με εθελοντική δράση, κινητοποιήθηκαν για την οργάνωση του Λαϊκού Σχολείου – τόνισαν ότι η διατήρηση της μνήμης είναι αναγκαία, καθώς:
- Οι πολιτικές ελευθερίες δεν είναι δεδομένες, αλλά κερδίζονται με αγώνες.
- Οι πληγές της χούντας (όπως το εθνικό ζήτημα της Κύπρου) παραμένουν ανοιχτές.
- Η ιστορία πρέπει να λειτουργεί ως διαρκής υπενθύμιση αξιών, όπως η ισονομία και η πραγματική δημοκρατία.
Η παρουσίαση, που ξεκίνησε από τον Αρχαιολόγο Ανδρέα Βόρδο και συνεχίστηκε από τον Ιερόθεο Δαγρέ, τον Θανάση Παπαμιχάλη και τη Μαρία Τζέη, σκιαγράφησε το πλαίσιο που οδήγησε στην επιβολή της δικτατορίας: Περιγράφηκε το «παρακράτος» ως ένα παράλληλο κράτος που δρούσε υπό την κάλυψη του επίσημου μηχανισμού, εξυπηρετώντας εγχώρια και ξένα (ΗΠΑ/ΝΑΤΟ) συμφέροντα. Αναφέρθηκαν χαρακτηριστικά παραδείγματα όπως τα πιστοποιητικά κοινωνικών φρονημάτων και οι «εκλογές βίας και νοθείας».
Η εκδήλωση του «Λαϊκού Σχολείου» αποτέλεσε μια εκδήλωση τιμής της μνήμης των Μεγαριτών αντιστασιακών, αλλά και εμβληματικών μορφών του αγώνα, όπως οι αδελφοί Παναγούλη.
Η εκδήλωση του Λαϊκού Σχολείου Μεγάρων ολοκληρώθηκε με την ανάγνωση ιστορικών ντοκουμέντων (αποσπάσματα από τη συνέντευξη της Αρούς Αϊδινιάν και την Υπεύθυνη Δήλωση του Π. Σκλαβούνου), επαναφέροντας στο προσκήνιο την ανάγκη για ιστορική εγρήγορση σε μια εποχή αμφίβολης πληροφόρησης.
Οι Μεγαρίτες αντιστασιακοί στην περίοδο της δικτατορίας
Συγκεκριμένα, όμως, στην εκδήλωση του Λαϊκού Σχολείου έγινε σημαντική για την τοπική ιστορία καταγραφή των Μεγαριτών αντιστασιακούς: «Σε πολύ λίγους από μας είναι γνωστή η δράση και οι ταλαιπωρίες που πέρασαν συμπολίτες μας αντιστασιακοί κατά την περίοδο της χούντας.
Επειδή όπως γράψαμε και στο ιδρυτικό κείμενο του Λαϊκού Σχολείου – η απώλεια της ιστορικοπολιτικής μνήμης και η αποκοπή από τι ιστορικές μας ρίζες, είναι ένας από τους βασικούς στόχους των δήθεν δημοκρατικών πολιτικών συστημάτων όπως το δικό μας, θεωρήσαμε χρέος μας να αναφερθούμε σε αυτούς και να τους αφιερώσουμε την σημερινή ταπεινή μας εκδήλωση.
Ο στόχος λοιπόν της εκδήλωσης αυτής – όπως είπε και πριν ο Αντρέας – είναι αφ’ ενός να κρατήσουμε ζωντανή την μνήμη των γεγονότων και των πρωταγωνιστών αλλά κυρίως για να δώσουμε στους νέους μας εκείνα τα προτάγματα ζωής που είναι απαραίτητα για να διεκδικούν μια καλύτερη ζωή – αλλά και την διαφύλαξη της προσωπικής τους αξιοπρέπειας και της ανθρωπιάς τους…
Εδώ θα πρέπει να ζητήσουμε προκαταβολικά συγγνώμη από όσους και όσες δεν θα αναφερθούν, όχι φυσικά λόγω σκοπιμότητας αλλά καθαρά για λόγους έλλειψης ενημέρωσης.
Σύμφωνα λοιπόν με τα στοιχεία που μας παραχώρησε η οργάνωση του ΚΚΕ, τα ξημερώματα της 21ης Απριλίου 1967, με βάση τα σχέδια εκτέλεσης του πραξικοπήματος, συλλαμβάνονται στα Μέγαρα 15 άτομα – μέλη ή προσκείμενοι στο παράνομο τότε ΚΚΕ– κανένας από τους οποίους δεν βρίσκεται σήμερα στη ζωή.
Από αυτούς οι :
Βλάχος Γιάννης του Αλεξάνδρου
Δουμένης Ιωάννης του Αντωνίου
Κάντας Ιωάννης του Νικολάου
Κρεμμύδας Πέτρος του Χρήστου
Κούνουπας Αναστάσιος του Κων/νου
Πανταζής Πέτρος του Χαραλάμπους
Σαλιάμης Γρηγόρης του Ιεροθέου
Κορόγιαννης Μελέτης του Ιεροθέου,
αφήνονται ελεύθεροι μετά από μικρό διάστημα κράτησης και πιθανόν επειδή υπέγραψαν δήλωση μετανοίας και νομιμοφροσύνης.
Και αυτό το αναφέρουμε ως ιστορικό στοιχείο και όχι φυσικά ως κατηγορία.
Ενώ οι ακόλουθοι επτά στέλνονται εξορία με Διοικητικές αποφάσεις εκτοπισμού που προαναφέραμε. Δίπλα στα ονόματα αναφέρεται και η διάρκεια φυλάκισης ή εκτόπισής τους.
Γκιώνης Κων/νος του Στυλιανού 7 μήνες
Μανέτας Ιωάννης 38 μήνες
Μενιδιάτης Ιωάννης του Ευκλείδη 44 μήνες
Παπασπύρος Παναγιώτης του Αλεξ. 37 μήνες
Σταυράκης Αναστάσιος του Ανδρέα 40 μήνες
Φουρτουλάκης Μελέτης του Παν. 35 μήνες
Χατζόπουλος Παναγιώτης του Δημητρίου
(για λόγους υγείας) 1 μήνας
Σε κάποιες περιπτώσεις οι συλλήψεις γίνονταν παρουσία και με την βοήθεια ντόπιων Μεγαριτών παρακρατικών τραμπούκων που οπλοφορούσαν επιδεικτικά. Αυτόπτης μάρτυρας – έφηβος τότε – μου αποκάλυψε ότι κατά την σύλληψη του Μελέτη Κορόγιαννη ήταν παρόντες δύο πολλοί γνωστοί παρακρατικοί Μεγαρίτες οπλισμένοι και μάλιστα θυμάται μέχρι σήμερα ότι ο ένας απ’ αυτούς είχε ένα αστραφτερό περίστροφο. Η σύζυγος του συλληφθέντα – με το 8χρονο παιδί της από το χέρι αντιμετωπίστηκε με βαρβαρότητα και χυδαιότητα από το απόσπασμα αλλά και όσοι γείτονες διαμαρτυρήθηκαν εξυβρίστηκαν και απειλήθηκαν…..
Τώρα, το ζήτημα των Δηλώσεων μετανοίας συνιστά από μόνο του ένα τεράστιο ιστορικό κεφάλαιο το οποίο δεν είναι της στιγμής. Μπορώ όμως να αναφέρω μια προσωπική μαρτυρία για να γίνει κατανοητό αφ’ ενός το κουράγιο και η πίστη όσων δεν την υπέγραψαν – αλλά και η τεράστια πίεση από την ανάγκη για επιβίωση που υπήρχε σε όσους τελικά την υπέγραψαν.
Ο μακαρίτης ο Τάσος ο Σταυράκης μου ανέφερε προσωπικά ότι, η γυναίκα του στις επιστολές που του έστελνε τον παρακαλούσε να υπογράψει για να αποφυλακιστεί και να δουλέψει – επειδή δεν είχε τα χρήματα που χρειάζονταν το παιδί τους για γιατρούς – και θα μπορούσε να πεθάνει… Της απάντησε ότι: «….εγώ δεν υπογράφω ….τόσα και τόσα παιδιά πέθαναν …ας πεθάνει και το δικό μας….!»
Ο Τάσος δεν υπέγραψε – αλλά και αν υπέγραφε αυτό θα μείωνε την αξία του αγώνα του; Προφανώς και όχι !
Η ‘νέα’ γενιά
Αρούς Αϊδινιάν
Η Αρούς γεννήθηκε στα Μέγαρα και είναι γεωπόνος. Πιάστηκε τον Φεβρουάριο του 1974 και έμεινε στη φυλακή και κακοποιήθηκε συστηματικά. Έλαβε μέρος και στην κατάληψη της Νομικής σχολής στην οδό Σόλωνος τον Φεβρουάριο του 1973 και στο Πολυτεχνείο.
Κατηγορήθηκε – όπως όλοι – για δραστηριότητες κατά του καθεστώτος. Αρχικά κρατήθηκε στην Γενική ασφάλεια στην οδό Μεσογείων, στο Μπογιάτι και μετά στις φυλακές Κορυδαλλού, από όπου και αποφυλακίστηκε στις 27 Ιουλίου 1974.
Κώστας Σιώμος – Φοιτητής Φαρμακευτικής στην Ιταλία
Η οικογένειά του διατηρούσε φούρνο στα Μέγαρα για τους παλαιότερους.
Ο Κώστας συνελήφθη γύρω στο Πάσχα του 1974 – και σύμφωνα με τον Αλέκο Αϊδινιάν – η σύλληψή του έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην παράταση της φυλάκισης της αδελφής του, αφού η κοινή τους καταγωγή ή διαμονή θεωρήθηκε στοιχείο ύπαρξης ευρύτερης αντιστασιακής οργάνωσης στα Μέγαρα. Για την δημοκρατική δράση του Σιώμου μου είχε αναφέρει και ο Γιάννης ο Οικονομόπουλος (Τσιμπίδας). Δυστυχώς δεν έχουμε περισσότερες πληροφορίες.
- Νίκος Σκλαβούνος –
Ο Νίκος (πολιτικός μηχανικός του ΕΜΠ) ήταν μέλος του Ρήγα Φεραίου και συμμετείχε και στις δύο εξεγέρσεις της Νομικής και του Πολυτεχνείου.
Κατά την διάρκεια της κατάληψης του Πολυτεχνείου διέρρηξε – μαζί με τον αδελφό του Παναγιώτη και άλλους – το γραφείο που διατηρούσαν οι Αστυνομικοί του σπουδαστικού της Γενικής Ασφάλειας μέσα στο Πολυτεχνείο και ανακάλυψαν λίστες με ονόματα φοιτητών – από διάφορες σχολές και Πανεπιστήμια – που ήταν συνεργάτες της χούντας και κατέδιδαν συστηματικά αντιστασιακούς φοιτητές.
Μεταξύ των ονομάτων αυτών ήταν και το πολύ χαρακτηριστικό όνομα ενός Μεγαρίτη φοιτητή της Ανωτάτης Εμπορικής αλλά και του αδερφού του – που δεν άφηνε καμία αμφιβολία για την ταυτότητά τους.
Ο Νίκος συνελήφθη στην Αθήνα λίγες μέρες μετά την επέμβαση του στρατού στο Πολυτεχνείο. Οδηγήθηκε στην Ασφάλεια της οδού Μπουμπουλίνας όπου και κρατήθηκε για 20 μέρες περίπου με συνεχείς ξυλοδαρμούς και εξευτελισμούς.
- Παναγιώτης Σκλαβούνος – Τάσος Σάλτας
Ο Παναγιώτης, αδερφός του Νίκου φοιτητής τότε του ΕΜΠ, συνελήφθη μαζί με τον συμπολίτη μας φοιτητή τότε της Αρχιτεκτονικής Τάσο Σάλτα λίγο πριν την κατάληψη της Νομικής, μέσα στο χώρο του Πολυτεχνείου. Κρατήθηκαν στην Ασφάλεια για δύο μέρες όπου και ξυλοκοπήθηκαν.
Συμμετείχαν και οι δύο στις καταλήψεις Νομικής και Πολυτεχνείου.
- Κώστας Σαλιβουράκης
Ο Κώστας (κοσμηματοπώλης) με πατέρα που έλαβε μέρος και στο Αλβανικό μέτωπο και στην Εθνική Αντίσταση, ήταν – με βάση την έρευνα που έκανα – ο πρώτος που έγραψε και πέταξε ιδιόγραφες προκηρύξεις με αντιχουντικό περιεχόμενο στα Μέγαρα το φθινόπωρο του 1967. Τον κατέδωσε στην Ασφάλεια Μεγάρων κάποιος που τον είδε (και που ο ίδιος γνωρίζει αλλά δεν επιθυμεί να αποκαλύψει το όνομά του) με αποτέλεσμα να συλληφθεί και να ξυλοκοπηθεί.
Στην συνέχεια μεταφέρθηκε στο ΕΑΤ-ΕΣΑ όπου κρατήθηκε για 3 περίπου μήνες με συνεχείς ξυλοδαρμούς και εξευτελισμούς. Φυλακίστηκε στις φυλακές Αβέρωφ μέχρι την στράτευσή του όταν και μεταφέρθηκε στον Άραξο και στην Τρίπολη και σε όλα αυτά τα μέρη ξυλοκοπήθηκε μέχρι την ώρα του Στρατοδικείου του.
Να σημειώσουμε εδώ ότι δεν έλαβε ποτέ γνώση του κατηγορητηρίου. Στην δίκη του κατάθεσαν σαν μάρτυρες κατηγορίας και Μεγαρίτες χουντικοί. Καταδικάστηκε σε πολυετή φυλάκιση, αλλά σχετικά γρήγορα αποφυλακίστηκε.
- Αλέκος Αϊδινιάν καθηγητής Φυσικής – αδερφός της Αρούς
Ο Αλέκος συμμετείχε μαζί με την αδελφή του και στις δύο καταλήψεις Νομικής και Πολυτεχνείου και ήταν από τους συμμετέχοντες στην μεγάλη συγκέντρωση κατά της απαλλοτρίωσης του κάμπου του Βασιλικού στην κεντρική πλατεία τον Οκτώβρη του 1972.
Για αυτό το λόγο κλήθηκε στην ασφάλεια Νέας Ιωνίας όπου ανακρίθηκε και του ζητήθηκε να κατονομάσει και άλλους συμμετέχοντες.
- Γιάννης Οικονομόπουλος (Τσιμπίδας) : Ο Γιάννης (γιατρός στο επάγγελμα), ένας συνεπής δημοκράτης και ιδρυτικό μέλος του ΠΑΣΟΚ, πολιτικοποιήθηκε στην διάρκεια των πρώτων χρόνων των σπουδών του στην Ιταλία και συμμετείχε σε πολλές αντιδικτατορικές εκδηλώσεις στο εκεί Πανεπιστήμιο, μαζί με τους Φάνη Μανώλη και Θανάση Σταμπόλα (γιατροί και οι δύο). Συμμετείχε στο συγκέντρωση του Οκτωβρίου 1972 στην κεντρική πλατεία εναντίον της απαλλοτρίωσης του Βασιλικού και από ένα μικρό πυρήνα φοιτητών μεταξύ των οποίων ο Φάνης Μανώλης, ο Μελέτης Μουστάκας ο Θανάσης Σταμπόλας ξεκίνησαν τα πρώτα συνθήματα κατά της χούντας. Για τον λόγο αυτό κλήθηκε στην Ασφάλεια Μεγάρων όπου του ζητήθηκε – πάντα κατά την προσφιλή τους τακτική – να κατονομάσει Μεγαρίτες φοιτητές και άλλους που πήραν μέρος στην συγκέντρωση – αλλά και κυρίως για να τρομοκρατηθεί. Συμμετείχε στην εξέγερση του Πολυτεχνείου και ήταν στην πρώτη γραμμή των διαδηλώσεων που γίνονταν.
- Βασίλης Ινετζής
Ο Βασίλης, σημαιοφόρος του σχολείου, και φοιτητής μετά στο τμήμα μηχανολόγων του ΕΜΠ. Φιλοξένησε στο διαμέρισμά του στην Αθήνα πολλές αντιχουντικές συγκεντρώσεις Μεγαριτών δημοκρατικών φοιτητών αναλαμβάνοντας το ρίσκο να συλληφθεί αφού οι συγκεντρώσεις άνω των 3 ατόμων δεν επιτρέπονταν. Συμμετείχε στην εξέγερση του Πολυτεχνείου μέχρι και την τελευταία στιγμή. Ήταν ιδρυτικό μέλος του φοιτητικού συλλόγου Μεγάρων αμέσως μετά την πτώση της χούντας.
- Φάνης Μανώλης: Μετείχε στον ξεσηκωμό του Πολυτεχνείου και ήταν στην πρώτη γραμμή σε πολλές μικρές πορείες που έγιναν στην περιοχή με ορμητήριο το Πολυτεχνείο χωρίς να δείξει τον παραμικρό φόβο, σύμφωνα με τις μαρτυρίες του Γιάννη Οικονομόπουλου. Δικάστηκε επειδή μετέφερε από την Ιταλία προσωπικά αντικείμενα του Κώστα Σιώμου για να τα παραδώσει στην οικογένειά του, μεταξύ των οποίων ήταν και προκηρύξεις κατά της χούντας.
- Τελευταίο αφήσαμε τον μικρότερο σε ηλικία συμπολίτη μας που πιάστηκε στις 18 Νοεμβρίου του 1973, στην Αθήνα με προκηρύξεις κατά της χούντας. Ήταν 19 ετών. Όλες τις προηγούμενες μέρες ήταν στη κατάληψη του Πολυτεχνείου. Κρατήθηκε για 9 μέρες στην ασφάλεια και ξυλοκοπήθηκε άγρια. Το τραγικό είναι ότι όταν τον αναζήτησε η οικογένειά του αρχικά σε νοσοκομεία και μετά στο νεκροτομείο, εκεί οι υπάλληλοι τους είπαν ότι βρίσκεται ανάμεσα στους νεκρούς, υποβάλλοντάς τους σε αυτό το φρικτό ψυχολογικό βασανιστήριο. Όταν λοιπόν την 9η μέρα της εξαφάνισης αφέθηκε ελεύθερος και επέστρεψε στο σπίτι στα Μέγαρα, βρήκε κόσμο για τα εννιάμερά του…
Για τους δικούς του προσωπικούς λόγους δεν επιθυμεί να αναφερθεί το όνομά του.
Περιστατικό με Μεγαρίτη ΕΚΟΦίτη στην Νομική
Υπήρχαν όμως και άλλα ‘κακά’ παιδιά από τα Μέγαρα πέραν αυτών που είπαμε πριν και που αποκάλυψε ο Νίκος Σκλαβούνος.
Κατά την διάρκεια της κατάληψης της Νομικής σχολής (τον Φεβρουάριο του 1973) ανάμεσα στους παρακρατικούς και τα άλλα εγκληματικά στοιχεία που είχαν επιστρατευτεί από την χούντα για να καταστείλουν την εξέγερση – βρισκόταν και ένας Μεγαρίτης φοιτητής της Ιατρικής σχολής, που έδερνε με αστυνομικό γκλόμπ τους φοιτητές που έβγαιναν από το κτίριο. Ο άνθρωπος αυτός έγινε γιατρός αλλά εργάστηκε κυρίως στο εξωτερικό όπου μάλλον κατέφυγε λόγω της τότε ντροπιαστικής του δράσης. Ιδιαίτερα για την παρουσία του στα γεγονότα της Νομικής υπήρχαν πολλοί Μεγαρίτες αυτόπτες μάρτυρες όπως:
Ο Νίκος Σκλαβούνος
Ο Παναγιώτης Σκλαβούνος ς
Ο Αλέκος ΑΙδινιάν
Ο Αλέκος Καλοζούμης (Μαθηματικός)
Ο Βασίλης Ινετζής
Ο Τάσος Σάλτας
Ο Γιώργος Σύρκος – μαθηματικός και Πολιτικός Μηχανικός
Οι παρακρατικές αυτές ομάδες αποτελούνταν κυρίως από μέλη της Εθνικής Κοινωνικής Οργάνωσης Φοιτητών – ΕΚΟΦ, τους γνωστούς ΕΚΟΦίτες όπως ίσως έχετε διαβάσει. Η ΕΚΟΦ μια νεοφασιστική οργάνωση ιδρύθηκε από τις Υπηρεσίες Ασφαλείας το 1959. Ο στόχος της ήταν η υποστήριξη της κυβέρνησης του Καραμανλή και η αντικομουνιστική τρομοκρατία. Πρόεδρος της ΕΚΟΦ στα φοιτητικά του χρόνια και ο Μιλτιάδης Έβερτ που διετέλεσε πρόεδρος της ΝΔ για 4 χρόνια.
Η ΕΚΟΦ μέχρι την πτώση της χούντας – δρούσε μαζί με ελεγχόμενα από τις Υπηρεσίες Ασφαλείας, περιθωριακά στοιχεία (ποινικούς, πληροφοριοδότες της ασφάλειας κλπ) και η συνήθης δράση της ήταν τραμπουκισμοί, διαλύσεις δημοκρατικών εκδηλώσεων, και ξυλοδαρμοί δημοκρατικών φοιτητών.
Γιατί δεν πρέπει να ξεχνάμε;
Οι πληγές λοιπόν της επτάχρονης δικτατορίας με κορυφαία την συνεχιζόμενη κατοχή της Κύπρου – τα ψυχολογικά και σωματικά τραύματα που δημιούργησε στους χιλιάδες εκείνους που βασανίστηκαν και φυλακίστηκαν, η ανάδειξη των πιο βάρβαρων ενστίκτων της ανθρώπινης φύσης, η έκπτωση της ηθικής, ο χαφιεδισμός, η αναξιοκρατία, η κλοπή δημόσιου χρήματος, οι κοινωνικές διακρίσεις, όλες αυτές οι πληγές είναι ακόμα ανοικτές.
Από την άλλη μεριά οι αντιδραστικές πολιτικές δυνάμεις αμφισβητούν όχι μόνο τους νεκρούς του Πολυτεχνείου αλλά και την αντίσταση στη χούντα – αρχηγοί κομμάτων στη βουλή δηλώνουν ξεδιάντροπα ότι η χούντα είχε και θετικό αποτύπωμα. Μόλις προχτές εφημερίδα των Αθηνών κυκλοφόρησε ένθετο με τα οικονομικά ‘επιτεύγματα’ της δικτατορίας…
Και επειδή όπως είπαμε και στην αρχή, ο χρόνος, η απώλεια της παλιάς δημοκρατικής και αγωνιστικής γενιάς, η οικονομική καταστροφή που έφερε η πτώχευση και τα μνημόνια, οι όλο και μειωμένες αντιστάσεις της κοινωνίας δίνουν και πάλι την ευκαιρία στον φασισμό να σηκώνει κεφάλι, εμείς πρέπει να είμαστε εδώ για να θυμίζουμε αυτά που τα μεγάλα συμφέροντα και οι πολιτικές δυνάμεις που τα υπηρετούν, θέλουν να ξεχνάμε.
Γιατί όπως είπε και ο Αλέκος Αϊδινιάν στους μαθητές του σε μια σχολική γιορτή για το Πολυτεχνείο, χωρίς μνήμη δεν υπάρχει μέλλον».