Με αφορμή το ανέβασμα του απαιτητικού “Chicago The Musical” —για πρώτη φορά στα χρονικά της πόλης των Μεγάρων— η σκηνοθέτιδα και συν-ιδρύτρια του καλλιτεχνικού εργαστηρίου «Τεχνοχώρος plus», Ευγενία Σάλτα, παραχωρεί μια εφ’ όλης της ύλης συνέντευξη. Μιλώντας για τις προκλήσεις μιας ανεξάρτητης παραγωγής, τη δημιουργική συνέργεια με τη συνεργάτιδά της Μαρισία Σπίνου και τη μεταμορφωτική δύναμη της τέχνης σε ερασιτέχνες συντελεστές, αποκαλύπτει το όραμά της για έναν ζωντανό πνεύμονα πολιτισμού με βλέψεις για όλη την Ελλάδα.
– Ευγενία, συγχαρητήρια για την ολοκλήρωση της πρώτης μεγάλης παράστασης του «Τεχνοχώρου». Ο χαρακτηρισμός «υπερθέαμα» δεν αποδίδεται εύκολα, ειδικά για παραγωγές σε μια πόλη όπως τα Μέγαρα. Ποιες ήταν οι μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίσατε ως σκηνοθέτιδα αλλά και παραγωγή για να συντονίσετε ένα τόσο απαιτητικό καλλιτεχνικό και τεχνικό εγχείρημα;
–«Η μεγαλύτερη πρόκληση ήταν να ισορροπήσω ανάμεσα σε δύο εντελώς διαφορετικούς ρόλους: της σκηνοθέτιδας και της παραγωγού. Από τη μία πλευρά, έπρεπε να κυνηγήσω την καλλιτεχνική αλήθεια πάνω στη θεατρική σκηνή χωρίς εκπτώσεις, και από την άλλη, να λύνω πρακτικά και τεχνικά ζητήματα κάθε λεπτό . Εδώ θέλω να τονίσω ότι το έργο “Σικάγο the musical” ήταν εξολοκλήρου μια ουσιαστική πρόταση, επιμέλεια και έργο αγάπης της συνεργάτιδάς μου Μαρισίας Σπίνου. Η Μαρισία υπέγραψε τις χορογραφίες και ήταν η βασική ερμηνεύτρια της παράστασης.
Το ρίσκο ήταν τεράστιο, καθώς για πρώτη φορά στα Μέγαρα ανεβαίνει ένα ολοκληρωμένο έργο στην κατηγορία του Μιούζικαλ, όπου οι συντελεστές έπρεπε να κάνουν χορογραφίες και τραγούδι ταυτόχρονα, ζωντανά στη σκηνή. Το να στήσεις ένα τέτοιο απαιτητικό υπερθέαμα, δημιουργώντας έναν μεγάλο καλλιτεχνικό πυρήνα από το μηδέν, απαιτεί τεράστια ενέργεια καλλιτεχνική και πνευματική. Χρειάστηκε να γίνουμε μια γροθιά με όλη την ομάδα, να δουλέψουμε ασταμάτητα και να βρούμε λύσεις εκεί που δεν υπήρχαν έτοιμες υποδομές. Είχαμε να αντιμετωπίσουμε τον ήχο της παράστασης με όλες τις δυσκολίες που φέρει όλος αυτός ο τεχνικός εξοπλισμός, φώτα εποχής, σκηνογραφία, απ’ την άλλη η δυσκολία των παιδιών όχι μόνο να εμφανιστούν στη σκηνή αλλά να ερμηνεύσουν , να τραγουδήσουν ζωντανά και να χορέψουν σε συνδυασμό με το άγχος και την απαραίτητη εμψύχωσή τους ήταν οι κύριες δυσκολίες. Αλλά αυτή ακριβώς η κοινή πορεία, σε συνδυασμό με το πάθος και τη θετική διάθεση των παιδιών έδωσε στο αποτέλεσμα τη μοναδική του δύναμη. Το τραγούδι πάντα ήταν και θα είναι η μεγάλη μου αδυναμία!
– Δεδομένου ότι ήταν μια ιδιωτική πρωτοβουλία και το «τρέξατε όλο μόνοι σας», αλλά με άρτιο και υπέρ του αναμενόμενου αποτέλεσμα, ποιοι οι λόγοι που σας ώθησαν να προχωρήσετε σε αυτή την πρωτοβουλία;
– Όταν υπάρχει μια βαθιά καλλιτεχνική ανάγκη, δεν περιμένεις τις ιδανικές συνθήκες, αλλά παίρνεις το ρίσκο να τις δημιουργήσεις. Στα Μέγαρα κλείνω πια 11 χρόνια συνεχόμενης παρουσίας στις σκηνοθετικές μου επάλξεις. Ξεκίνησα το 2015 με τη Θεατρική Ομάδα του Δήμου, σκηνοθετώντας μια βιογραφία για τη ζωή της Μαίρης Λίντα, ένα έργο που είχα γράψει μάλιστα μόνη μου.
Η σπουδαία αυτή προσωπικότητα με είχε σημαδέψει βαθιά. Θυμάμαι ακόμα με μεγάλη συγκίνηση όταν είχαμε μιλήσει τότε με την “Κυρία του Τραγουδιού” τρεις φορές στο τηλέφωνο για τα δικαιώματα και είχαμε πει αρκετά πράγματα· η γλυκούλα μου, που έφυγε μάλιστα πρόσφατα από τη ζωή, μου είχε πει τότε με πολλή αγάπη ότι ήθελε πολύ να έρθει να τραγουδήσει στην παράσταση, αλλά δεν μπορούσε γιατί πονούσαν τα πόδια της. Έτσι ξεκίνησα εδώ, και ο κόσμος έκλαιγε από συγκίνηση με αυτή τη βιογραφία, η οποία στη συνέχεια ταξίδεψε και παίχτηκε στην Αμερική για τους Έλληνες της ομογένειας.
Στη συνέχεια, έκανα στα Μέγαρα δύο φορές αρχαία τραγωδία με τεράστια επιτυχία. Μέσα από όλη αυτή τη δεκαετή διαδρομή, γνωρίζω πολύ καλά τη δίψα και την αγάπη που έχει το κοινό εδώ για το θέατρο, αλλά ξέρω επίσης ότι υπάρχει και αρκετός κόσμος που έχει τη διάθεση και την όρεξη να ξεκλειδώσει επάνω στη σκηνή και να παίξει. Όταν δημιουργήσαμε τον “Τεχνοχώρο”, ήταν εσωτερική ανάγκη και απόλυτη προτεραιότητα να κάνουμε παραστάσεις για αυτό το κοινό.
Μαζί με τη συνεργάτιδά μου, τη Μαρισία Σπίνου, στο καλλιτεχνικό εργαστήρι που έχουμε μαζί, τον “Τεχνοχώρο plus”, κλείνουμε αυτόν τον Σεπτέμβριο τρία χρόνια αυτονομίας παραγωγών και βαθιάς αγάπης στην τέχνη. Σε όλη αυτή τη διαδρομή δίνουμε τον καλύτερό μας εαυτό. Το τρέξιμο είναι εξαντλητικό, αλλά η επιθυμία μας να στηρίξουμε αυτό το όραμα είναι πολύ πιο δυνατή από κάθε δυσκολία.
– Όταν τα φώτα σβήνουν και το χειροκρότημα τελειώνει, τι είναι αυτό που μένει; Ποια ήταν η αντίδραση του τοπικού κοινού που σας συγκίνησε περισσότερο και πώς εισέπραξε ο κόσμος αυτή τη νέα, αναβαθμισμένη αισθητική πρόταση;
– Όταν σβήνουν τα φώτα, μένει μια γλυκιά εξάντληση και η αίσθηση ότι μοιραστήκαμε κάτι αληθινό με τον κόσμο . Αυτό που με συγκίνησε βαθιά ήταν η αντίδραση των ανθρώπων των Μεγάρων, αλλά και η περηφάνια για τους ίδιους τους ανθρώπους μας. Και οι δύο παραστάσεις μας ήταν ολοκληρωτικά sold out και μάλιστα υπήρχε τόσος κόσμος που πολλοί παρέμεναν όρθιοι, χωρίς καρέκλα, και παρακολουθούσαν όλο το έργο έτσι, χωρίς να φεύγουν λεπτό.
Υπήρχαν άνθρωποι από τον τόπο μας που πριν την παράσταση με ρωτούσαν: “Τι είναι το Μιούζικαλ;”; Αυτό από μόνο του λέει πολλά. Η παράσταση αυτή ήταν το κλείσιμο του έτους για εμάς και θέλαμε να δείξουμε την ουσιαστική εξέλιξη των μαθητών μας. Εδώ πρέπει να πω ότι η συνάδελφός μου, η Μαρισία Σπίνου, έκανε καταπληκτική δουλειά με τους μαθητές της, ξεκινώντας την προετοιμασία τους από την περσινή σεζόν, όπου παρουσιάσαμε δειλά- δειλά στιγμιότυπο από το moulin rouge, με πιο θεατρικό τρόπο, μπαίνοντας έτσι στα μονοπάτια του Musical.Έτσι τα παιδιά έμαθαν και μυήθηκαν στο musical. Φέτος κάναμε σωματική και φωνητική προετοιμασία προκειμένου να φτάσουμε σε αυτό το αποτέλεσμα.Ήταν μια μοναδική στιγμή, καθώς ενώθηκαν δύο διαφορετικά τμήματα του καλλιτεχνικού μας εργαστηρίου, αυτό του χορού και αυτό της υποκριτικής, από τον “Τεχνοχώρο plus” .
Μιλάμε για ανθρώπους ερασιτέχνες, τους οποίους η Μαρισία κατάφερε με έναν μαγικό τρόπο να εμπνεύσει, να τους ξεκλειδώσει και να τους πείσει να βγουν και να εκτεθούν μπροστά σε τόσο πολύ κόσμο, τραγουδώντας και χορεύοντας ταυτόχρονα για πρώτη φορά . Η μεγαλύτερη στιγμή για μένα ήταν όταν τελείωσε η παράσταση και, πίσω από τις κουίντες, έβλεπα όλα τα παιδιά να κλαίνε μαζί από συγκίνηση και ανακούφιση.
Εγώ ήμουν συγκινημένη με το αποτέλεσμα, ένιωθα απίστευτα υπερήφανη για τα παιδιά και κατ’ επέκταση για τον “Τεχνοχώρο plus”. Ήμουν κάτω, στην κονσόλα, όπου έκανα τον ήχο της παράστασης, και τους καμάρωνα με όλη μου την ψυχή για αυτό το θαύμα που κατάφεραν . Το να βλέπεις αυτή τη λύτρωση, και ταυτόχρονα να έρχονται θεατές κάθε ηλικίας μετά το τέλος, να σου σφίγγουν το χέρι και να σου λένε απλώς “ευχαριστούμε”, είναι η μεγαλύτερη δικαίωση . Ο κόσμος αγκάλιασε αυτή τη νέα αισθητική πρόταση με πολλή θέρμη. Δεν την εισέπραξε σαν κάτι ξένο, αλλά σαν μια εμπειρία που την είχε ανάγκη.
– Ως υπεύθυνη του «Τεχνοχώρου», έχετε αναλάβει τη διαχείριση ενός δυναμικού ανθρώπων που συχνά δεν είναι επαγγελματίες ηθοποιοί, αλλά έχουν τεράστιο πάθος. Πώς ξεκλειδώνει μια σκηνοθέτιδα το ταλέντο καθημερινών ανθρώπων της διπλανής πόρτας και τους μεταμορφώνει σε μια συμπαγή καλλιτεχνική ομάδα επί σκηνής;
– Το να διαχειρίζεσαι καθημερινούς ανθρώπους που δεν είναι επαγγελματίες, αλλά έχουν αυτό το τεράστιο πάθος, είναι μια πανέμορφη ευθύνη . Για μένα και τη Μαρισία, το μυστικό είναι η εμπιστοσύνη και η ασφάλεια . Αυτοί οι άνθρωποι έρχονται στον “Τεχνοχώρο plus” μετά τις δουλειές τους, κουρασμένοι, για να καταθέσουν την ψυχή τους . Όταν εργάζεσαι μαζί τους, δεν ψάχνεις την τεχνική τελειότητα ενός ρομπότ, ψάχνεις το καθαρό συναίσθημα . Πρέπει να σκύψεις πάνω από τις ανασφάλειες του καθενός, να τον ακούσεις και να τον βοηθήσεις να πιστέψει στον εαυτό του . Όταν νιώσουν ότι δεν θα κριθούν, τότε ξεκλειδώνουν, γίνονται μια γροθιά και μεταμορφώνονται πάνω στη σκηνή σε μια συμπαγή καλλιτεχνική ομάδα .
– Ο «Τεχνοχώρος» είναι απλώς μια θεατρική ομάδα ή φιλοδοξείτε να γίνει ένα μόνιμο πολιτιστικό καταφύγιο, μια κοιτίδα έκφρασης μικρών και μεγάλων που αναζητούν κάτι ποιοτικό στην περιοχή μας;
– Ποτέ δεν τον είδαμε ως μια απλή θεατρική ομάδα . Ο “Τεχνοχώρος plus” γεννήθηκε για να είναι ένα μόνιμο πολιτιστικό καταφύγιο και μια κοιτίδα έκφρασης, αλλά ταυτόχρονα και ένας επαγγελματικός προορισμός . Θέλουμε να είναι ένας χώρος ανοιχτός για μικρούς και μεγάλους, όπου όποιος μπαίνει θα μπορεί να αναζητήσει κάτι ποιοτικό, να πειραματιστεί και να βρει τη δική του φωνή .
Ακριβώς επειδή αντιμετωπίζουμε τη δουλειά μας με απόλυτο επαγγελματισμό, ορίσαμε ένα ελάχιστο ποσό για εισιτήριο, με μοναδικό σκοπό να καλύψουμε τα τεράστια τεχνικά έξοδα της παραγωγής και να προσφέρουμε το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα στο κοινό των Μεγάρων . Μετά από τρία χρόνια αυτόνομης πορείας, ο στόχος μας παραμένει ο ίδιος: να προσφέρουμε έναν ζωντανό πνεύμονα πολιτισμού που τόσο έχει ανάγκη η περιοχή μας, έχοντας πλέον ως μεγάλο μας στόχο ο “Τεχνοχώρος plus” να μπορεί να ταξιδέψει και να κάνει παραστάσεις σε ολόκληρη την Ελλάδα .Επιπλέον έχουμε και τα εργαστήρια μας με τους μαθητές μας. Όπως προαναφέραμε δίνουμε την ευκαιρία στους μαθητές μας να ανθίσουν μέσω της τέχνης. Για το λόγο αυτό έχουμε δημιουργήσει ένα πρόγραμμα σπουδών που περιλαμβάνει θεατρικό παιχνίδι για ηλικίες 3-5 ετών, 6-8 ετών και 9-12 ετών, τμήμα musical 5-8 ετών και για ενήλικες, καθώς και ομάδα υποκριτικής. Ωστόσο έχουμε και τα τμήματα της Μαρισίας: Latin αρχαρίων και yoga που δίνουν στους μαθητές μας κινητικές και χορευτικές δεξιότητες.
– Πιστεύετε ότι υπάρχει το υπόβαθρο και, κυρίως, η παιδεία για να στηριχθούν πιο σύγχρονες, «ρηξικέλευθες» καλλιτεχνικές δράσεις;
– Το κοινό έχει πάντα το κριτήριο και την παιδεία να δεχτεί το καινούργιο, αρκεί να του το προσφέρεις με ειλικρίνεια και σεβασμό . Τα 10 χρόνια που κάνω συνεχόμενα παραστάσεις στα Μέγαρα μου το έχουν αποδείξει αυτό . Ο κόσμος στην αρχή μπορεί να ξαφνιαστεί —όπως τώρα που μας ρωτούσαν τι είναι το μιούζικαλ— αλλά όταν βλέπει μια αναβαθμισμένη αισθητική πρόταση, τη στηρίζει με όλη του την ψυχή . Δεν πρέπει να υποτιμάμε το κοινό . Αν του δώσεις κάτι ρηξικέλευθο που έχει όμως αληθινή καλλιτεχνική βάση, θα το αγκαλιάσει.
– Από τη θέση της υπεύθυνης, πώς κρίνετε τη στήριξη που λαμβάνουν οι άνθρωποι του πολιτισμού από την τοπική αυτοδιοίκηση και τους φορείς; Είναι οι υποδομές (αίθουσες, τεχνικά μέσα) επαρκείς για το όραμα που έχετε, ή παλεύετε με προσωπικό μεράκι;
– Η αλήθεια είναι ότι οι υποδομές και τα τεχνικά μέσα απέχουν πολύ από το να χαρακτηριστούν επαρκείς για το μέγεθος των παραγωγών που οραματιζόμαστε . Σχεδόν τα πάντα γίνονται με προσωπικό μεράκι, ασταμάτητο τρέξιμο, προσωπικό και οικονομικό ρίσκο δικό μας. Θα θέλαμε, φυσικά, μια πολύ πιο ενεργή και ουσιαστική στήριξη από την τοπική αυτοδιοίκηση και τους φορείς . Ο πολιτισμός δεν είναι πολυτέλεια, είναι ανάγκη . Όταν μια τοπική ομάδα καταφέρνει να ανεβάσει ένα ολοκληρωμένο μιούζικαλ για πρώτη φορά στην πόλη, οι φορείς οφείλουν να είναι εκεί και να παρέχουν τα κατάλληλα εργαλεία.
– Ως γυναίκα σκηνοθέτιδα που δραστηριοποιείται έντονα στην περιοχή, ποια είναι τα δικά σας κίνητρα για να συνεχίζετε και ποια η κατά κάποιον τρόπο φιλοσοφία σας; Τι είδους θέατρο θέλετε να κάνετε και ποια μηνύματα είναι εκείνα που επιδιώκετε να περάσετε μέσα από τις παραστάσεις σας;
– Το κίνητρό μου είναι η ίδια η ανάγκη για δημιουργία και η αγάπη για τους ανθρώπους του τόπου μου . Ως γυναίκα σκηνοθέτιδα που δραστηριοποιείται έντονα εδώ, η φιλοσοφία μου είναι να κάνω ένα θέατρο ζωντανό, ρεαλιστικό και αληθινό . Θέλω να φέρω στην επιφάνεια τα μηνύματα της εποχής μας, τις κοινωνικές ανησυχίες, αλλά και τη δύναμη της συνεργασίας .
Το γεγονός ότι στο τέλος της παράστασης του “Σικάγο” τα παιδιά έκλαιγαν από συγκίνηση πίσω από τις κουίντες κι εγώ τα καμάρωνα γεμάτη υπερηφάνεια από την κονσόλα του ήχου, έχοντας ενώσει τα τμήματα χορού και υποκριτικής, είναι το μεγαλύτερο μήνυμα: ότι η τέχνη ξεκλειδώνει τους ανθρώπους, τους ενώνει και τους αλλάζει τη ζωή . Αυτό είναι το θέατρο που θέλω να υπηρετώ και αυτό είναι το όραμα που θέλουμε να ταξιδέψουμε σε κάθε γωνιά της Ελλάδας.
Θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά την εφημερίδα σας για τη φιλοξενία, και συγκεκριμένα τη δημοσιογράφο Αλέκα Σταματιάδη για τις εξαιρετικές της ερωτήσεις. Επιπλέον σας ευχαριστώ για την ευκαιρία που μου δίνετε να ακουστούν κάποια πράγματα για τη δουλειά μας, καθώς και για το καλλιτεχνικό μας εργαστήριο “Τεχνοχώρος plus”, το οποίο διατηρώ από κοινού με τη συνεργάτιδά μου, Μαρισία Σπίνου.