Το Ιστορικό των έργων του Καθεδρικού Ναού Κοιμήσεως Θεοτόκου Μεγάρων από την Περιφέρεια Αττικής
Του Λευτέρη Κοσμοπούλου,
Πρώην Αντιπεριφερειάρχη,
Περιφερειακού Συμβούλου
Με αισθήματα βαθιάς χαράς και δικαίωσης, βρισκόμαστε μπροστά σε ένα κορυφαίο γεγονός για την πνευματική και πολιτιστική μας κληρονομιά: τα Θυρανοίξια του Ιερού Καθεδρικού Ναού Κοιμήσεως Θεοτόκου Μεγάρων την ερχόμενη εβδομάδα, την Παρασκευή 07 Νοεμβρίου 2025, στις 17:00.
Νιώθω υπερηφάνεια που κατά την διάρκεια της θητείας μου ως Αντιπεριφερειάρχης, υπήρξε απρόσκοπτη χρηματοδότηση της Περιφέρειας Αττικής, για να εκτελεσθεί μεγάλο μέρος των εργασιών αποκατάστασης και συντήρησης του Καθεδρικού Ναού των Μεγάρων και θα μπορούμε πλέον να εκκλησιαζόμαστε με ευλάβεια στην Μητρόπολή μας.
Πρόκειται για την ολοκλήρωση ενός οραματικού έργου που για χρόνια χρειάστηκε αρκετές παρεμβάσεις και που, χάρη στη συστηματική δουλειά και τη συντονισμένη προσπάθεια της Περιφέρειας Αττικής αλλά και δωρεών πιστών παραδίδεται ξανά λαμπρός στους Μεγαρείς.
Αρχικά, είναι κατανοητό ότι μεγάλα έργα υποδομής χρειάζονται χρόνο και επιμονή.
Η εμπειρία μου έχει δείξει ότι σε κάθε ανάλογο μεγάλο έργο, χρειάζεται παραπάνω από μια αυτοδιοικητική θητεία και είναι παραπάνω από ένας ο αρμόδιος αιρετός που συμβάλει με τις εγκρίσεις και τις ενέργειες του.
Κάθε Διοίκηση και Αρχή έχει συνέχεια. Άρα, και στην περίπτωση του Καθεδρικού Ναού των Μεγάρων οι ενέργειες ξεκίνησαν από το 2014, όταν εντάχθηκε στον προϋπολογισμό της Περιφέρειας Αττικής το έργο, όπου γραμματέας του Περιφερειακού Συμβουλίου ήταν η συμπολίτισσά μας Κατερίνα Πιπιλή. Το 2019, δημοπρατήθηκε το έργο.
Το 2020, είχα την τιμή επί θητείας μου να υπογραφεί η σύμβαση για τη χρηματοδότηση του έργου ύψους 1,4 εκατομμυρίων ευρώ.
Τα επόμενα χρόνια με ευθύνη της τεχνικής υπηρεσίας του ιερού ναού με επικεφαλής την αρχιτέκτονα Κατερίνα Πιπιλή και την απρόσκοπτη χρηματοδότηση της Περιφέρειας Αττικής ολοκληρώθηκε το έργο.
Εκκρεμούσε μόνο η αγιογράφηση που δεν εντασσόταν σε χρηματοδότηση. Με δέσμευση του Περιφερειάρχη Αττικής Νίκου Χαρδαλιά, αναμένεται να χρηματοδοτηθούν οι απαραίτητες εργασίες ως την πλήρη αποπεράτωση της αποκατάστασης του ιστορικού Καθεδρικού Ναού.
Υπό την καθοδήγηση του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Μεγάρων και Σαλαμίνος κ.κ. Κωνσταντίνου, με ενέργειες του σημερινού Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Παραμυθίας κ.κ. Σεραπίωνος προχώρησε το έργο ως και σήμερα όπου συνεχίζει ο πατέρας Πολύευκτος και το Εκκλησιαστικό Συμβούλιο του Ναού, και με την γενναιόδωρη προσφορά του ποιμνίου
Λίγα λόγια για το έργο
Ο Καθεδρικός Ναός, θεμελιωμένος στα τέλη του 19ου αιώνα σε σχέδια του αρχιτέκτονα Π. Ανεμογιάννη και ανακηρυγμένος Μητρόπολη το 1936, αποτελεί ζωντανό τοπόσημο της Δυτικής Αττικής. Χτισμένος πάνω στα θεμέλια παλαιοχριστιανικής βασιλικής, όπως αποκαλύφθηκε το 1972, φέρει στον ζωγραφικό του διάκοσμο την ιστορία και την τέχνη τριών διαφορετικών αγιογράφων, με την τοιχογράφηση να ολοκληρώνεται το 1918.
Δυστυχώς, οι δεκαετίες που ακολούθησαν, με κορυφαία τη δοκιμασία του σεισμού του 1981, άφησαν πίσω τους εκτεταμένες φθορές – στατικές, αρχιτεκτονικές και στους ανεκτίμητους θησαυρούς των τοιχογραφιών. Παρά τις αποσπασματικές εργασίες του παρελθόντος, η ανάγκη για μια ριζική και ολοκληρωμένη αποκατάσταση ήταν επιτακτική.
Η Δική Μας Συμβολή: Από το Όραμα στην Πράξη
Αναγνωρίζοντας την υψίστη σημασία του Ναού –ως καθέδρας του οικείου Μητροπολίτου, ως χώρου λατρείας και ως μνημείου πολιτισμού– δώσαμε μάχη για να ενταχθεί το έργο σε ένα πλαίσιο που θα εξασφάλιζε την ποιότητα και τη βιωσιμότητα. Ως τότε Αντιπεριφερειάρχης Δυτικής Αττικής, σε στενή συνεργασία με τον Περιφερειάρχη και τους εμπλεκόμενους φορείς, κινητοποιήσαμε όλες τις δυνάμεις.
Το αποφασιστικό βήμα έγινε με την υπογραφή της Προγραμματικής Σύμβασης Πολιτισμικής Ανάπτυξης, μεταξύ της Περιφέρειας Αττικής (ως κύριου χρηματοδότη με προϋπολογισμό 1,4 εκατ. ευρώ), του Υπουργείου Πολιτισμού, του Ιερού Ναού και του Δήμου Μεγαρέων. Αυτή η συνεργασία ήταν το κλειδί. Μετά από χρόνια γραφειοκρατικών διαδικασιών, οι εργασίες ξεκίνησαν επίσημα το 2020.
Το έργο που υλοποιήθηκε ήταν συνολικό και πολυεπίπεδο:
* Στατική και αρχιτεκτονική αποκατάσταση του κτιρίου, αντιμετωπίζοντας τις φθορές του 1981.
* Οικοδομικές και ηλεκτρομηχανολογικές εργασίες.
* Συντήρηση και αποκατάσταση των μοναδικών τοιχογραφιών.
* Ανάδειξη των θεμελίων της παλαιοχριστιανικής βασιλικής στο υπόγειο του πρόναου, αναδεικνύοντας την ιστορική συνέχεια του χώρου.
* Ανάπλαση του περιβάλλοντος χώρου και της πλατείας, δημιουργώντας ένα λειτουργικό και αισθητικά άρτιο περιβάλλον αντάξιο ενός Μητροπολιτικού Ναού.
Στην πορεία, χρειάστηκε να παρέμβουμε εκ νέου, εξασφαλίζοντας την παράταση της Προγραμματικής Σύμβασης. Αυτή η παράταση ήταν απαραίτητη λόγω των αρχαιολογικών ευρημάτων που εντοπίστηκαν και των πρόσθετων εργασιών, διασφαλίζοντας ότι το αποτέλεσμα θα είναι άρτιο και θα σέβεται την ιστορία του μνημείου.
Σήμερα, με την ολοκλήρωση αυτού του εμβληματικού έργου, ο Καθεδρικός Ναός στέκεται ξανά όρθιος και λαμπρός. Είναι ένας ναός που σέβεται την ιστορία του και την ίδια στιγμή ανταποκρίνεται στις λειτουργικές ανάγκες της εποχής.
Τα Θυρανοίξια της επόμενης εβδομάδας δεν είναι απλώς μια θρησκευτική τελετή. Είναι μια συλλογική νίκη για τα Μέγαρα, μια υπενθύμιση ότι με σχέδιο, επιμονή και συντονισμό μπορούμε να φέρουμε εις πέρας μεγάλα και δύσκολα έργα, που αφήνουν ισχυρό αποτύπωμα στην ποιότητα ζωής και στον πολιτισμό του τόπου μας.
Σας καλώ όλους να συμμετάσχουμε σε αυτή τη μεγάλη γιορτή. Ο Καθεδρικός Ναός Κοιμήσεως Θεοτόκου είναι και πάλι το σημείο της συλλογικής μας ευλαβικής προσευχής.