Η πυρκαγιά της 1ης Αυγούστου 2026 άφησε πίσω της ένα ακόμη βαρύ αποτύπωμα στην περιοχή των Μεγάρων, αναδεικνύοντας με τον πιο οδυνηρό τρόπο τις συστημικές αδυναμίες της Πολιτικής Προστασίας και της διαχείρισης κρίσεων. Ωστόσο, η αποτίμηση των ζημιών δεν μπορεί να αποτελεί το τέλος της διαδρομής. Η επόμενη ημέρα απαιτεί μετάβαση από την παθητική καταγραφή στην ενεργητική πρόληψη και την ολιστική θωράκιση του τοπικού οικοσυστήματος και της παραγωγικής βάσης.
Στο πλαίσιο αυτό, το Τοπικό Συμβούλιο Δημοτικής Κοινότητας Μεγάρων διαμορφώνει μια δέσμη 10 συγκεκριμένων προτάσεων και αποφάσεων, θέτοντας ως προτεραιότητα τον συνδυασμό αντιπλημμυρικής προστασίας, δασικής διαχείρισης και οικονομικής αποκατάστασης των πληγέντων.
Ανάμεσα στις βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες προτάσεις, που θέτουν την παραγωγή, τον κάμπο αλλά και συνολικά το περιβάλλον στο επίκεντρο δράσεων, και η Ίδρυση Πανεπιστημιακής-Ερευνητικής Δομής Δασολογίας, ένα βήμα με πολλαπλά οφέλη για την ευρύτερη περιοχή, που μπορεί να θέσει πραγματικές βάσεις προστασίας αλλά και ανάπτυξης.
Ακολουθεί το κείμενο των προτάσεων του Τοπικού Συμβουλίου Δ. Κοινότητας Μεγάρων, προεδρεύοντος του Σπύρου Οικονομόπουλου:
“Για την επόμενη ημέρα της πυρκαγιάς της 1ης Αυγούστου 2026 – Πρόληψη, αποκατάσταση και θωράκιση της περιοχής
Η πυρκαγιά που έπληξε την περιοχή των Μεγάρων την 1η Αυγούστου 2026 δεν αποτελεί μόνο ένα γεγονός που πρέπει να καταγραφεί και να αποτιμηθεί.
Αποτελεί ένα γεγονός από το οποίο οφείλουμε να διδαχθούμε και να δράσουμε άμεσα.
Το Τοπικό Συμβούλιο θεωρεί ότι η συζήτηση δεν πρέπει να εξαντληθεί στο τι συνέβη, αλλά να στραφεί κυρίως στο τι πρέπει να γίνει από την επόμενη ημέρα, ώστε να αποκατασταθούν οι ζημιές, να προστατευθούν οι πολίτες και η παραγωγή και να δημιουργηθεί ένας αποτελεσματικότερος μηχανισμός πρόληψης και αντιμετώπισης μελλοντικών πυρκαγιών και πλημμυρικών φαινομένων.
Για τον λόγο αυτό προτείνεται η άμεση προώθηση των παρακάτω:
- Άμεσες παρεμβάσεις στο ρέμα Μαυρατζά
Ιδιαίτερη προτεραιότητα πρέπει να δοθεί στο ρέμα Μαυρατζά, το οποίο δεν είναι οριοθετημένο και απαιτεί άμεση τεχνική αντιμετώπιση ενόψει των φθινοπωρινών βροχοπτώσεων.
Ζητείται από την Περιφέρεια η άμεση εξέταση και υλοποίηση των απαραίτητων παρεμβάσεων, με τεχνικά έργα όπως συρματοκιβώτια (gabions) και άλλες κατάλληλες κατασκευές, όπου αυτές κριθούν τεχνικά ενδεδειγμένες, για τη συγκράτηση φερτών υλικών, τη σταθεροποίηση των πρανών και τη μείωση της ορμής και της ταχύτητας του νερού.
Η παρέμβαση αυτή είναι κρίσιμη, καθώς η περιοχή αντιμετώπιζε ήδη προβλήματα πλημμυρών σε έντονες βροχοπτώσεις, με σημαντικές συνέπειες για τους παραγωγούς φυλλωδών λαχανικών.
Δεν πρέπει να περιμένουμε να έρθει η επόμενη μεγάλη βροχή για να διαπιστώσουμε ξανά το πρόβλημα.
Παράλληλα, απαιτείται έλεγχος της στατικής επάρκειας των γεφυρών και των τεχνικών έργων διέλευσης, ώστε να διαπιστωθεί έγκαιρα αν υπάρχουν σημεία που μπορεί να υποστούν ζημιές ή να δημιουργήσουν κίνδυνο σε περίπτωση έντονων πλημμυρικών φαινομένων.
- Πρόληψη πλημμυρών και προστασία της αγροτικής παραγωγής
Η αποκατάσταση των καμένων εκτάσεων πρέπει να συνδυαστεί με αντιπλημμυρικό σχεδιασμό.
Να πραγματοποιηθεί άμεσα καταγραφή των ρεμάτων και των σημείων που παρουσιάζουν αυξημένο κίνδυνο συγκέντρωσης υδάτων και φερτών υλικών και να προγραμματιστούν οι απαραίτητες παρεμβάσεις πριν από την έναρξη των έντονων φθινοπωρινών βροχοπτώσεων.
Ιδιαίτερη μέριμνα πρέπει να υπάρξει για τις περιοχές όπου δραστηριοποιούνται παραγωγοί φυλλωδών λαχανικών, οι οποίοι εκτός από τις συνέπειες της πυρκαγιάς αντιμετωπίζουν πλέον και τον κίνδυνο πλημμυρικών καταστροφών.
- Σωστή εφαρμογή των κορμοδεμάτων
Τα κορμοδέματα που χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση της διάβρωσης και της απορροής στις καμένες περιοχές πρέπει να τοποθετούνται με σωστό σχεδιασμό, τεχνική επίβλεψη και στα κατάλληλα σημεία.
Δεν πρέπει μια παρέμβαση πρόληψης να μετατραπεί σε νέο πρόβλημα.
Η λανθασμένη ή ανεπαρκής τοποθέτηση κορμοδεμάτων μπορεί να οδηγήσει σε μετακίνηση υλικών, φράξιμο ρεμάτων και συγκέντρωση φερτών υλών, δημιουργώντας μεγαλύτερο κίνδυνο κατά τη διάρκεια έντονων βροχοπτώσεων.
- Δημιουργία πανεπιστημιακής/ερευνητικής δομής Δασολογίας στα Μέγαρα
Να διερευνηθεί και να διεκδικηθεί η δημιουργία στα Μέγαρα πανεπιστημιακής ή ερευνητικής δομής με αντικείμενο τη Δασολογία, τη δασική διαχείριση και την πρόληψη των πυρκαγιών.
Τα Μέγαρα, λόγω της ιδιαίτερης γεωγραφικής τους θέσης και της μεγάλης έκτασης των δασικών περιοχών τους, μπορούν να αποτελέσουν ένα φυσικό πεδίο επιστημονικής έρευνας και εφαρμογής.
Η δομή αυτή θα μπορούσε να έχει ως αντικείμενο την επιστημονική παρακολούθηση, την έρευνα και τη διαχείριση των δασών των Μεγάρων, των Γερανείων και της ευρύτερης περιοχής προς τα όρια με τη Βοιωτία.
Στόχος δεν είναι να δημιουργηθεί ακόμη μία υπηρεσία, αλλά να αποκτήσει η περιοχή επιστημονική γνώση και μόνιμη παρουσία στον τομέα της πρόληψης και της διαχείρισης του δασικού πλούτου.
- Ανασύσταση του φυτικού κεφαλαίου – Ελιές και φιστικιές
Η καταστροφή των ελαιόδεντρων και των φιστικιών αποτελεί σημαντική απώλεια για την περιοχή, ακόμη και όταν οι ιδιοκτήτες δεν είναι κατ’ επάγγελμα αγρότες.
Η πολιτεία οφείλει να δώσει ουσιαστικά κίνητρα για την επαναφύτευση και ανασύσταση του φυτικού κεφαλαίου.
Προτείνεται η δημιουργία ειδικού προγράμματος που θα περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων:
-οικονομική ενίσχυση για την αποκατάσταση των κατεστραμμένων καλλιεργειών,
– επιδότηση ή δωρεάν διάθεση πιστοποιημένου πολλαπλασιαστικού υλικού,
– ενίσχυση για τις εργασίες επαναφύτευσης και αποκατάστασης,
στήριξη του ιδιοκτήτη κατά τα πρώτα χρόνια, μέχρι τα νέα δέντρα να καταστούν παραγωγικά.
Η ανασύσταση δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί μόνο ως αντικατάσταση δέντρων. Πρέπει να αντιμετωπιστεί ως επένδυση στην παραγωγική και περιβαλλοντική επαναφορά της περιοχής.
- Καθαρισμός αγροτεμαχίων και καλλιεργειών
Όπως υπάρχει υποχρέωση και ανάγκη καθαρισμού οικοπέδων και χώρων που γειτνιάζουν με δασικές εκτάσεις, πρέπει να εξεταστεί αντίστοιχο πλαίσιο πρόληψης για αγροτεμάχια και καλλιεργούμενες εκτάσεις που μπορούν να λειτουργήσουν ως πεδίο γρήγορης εξάπλωσης πυρκαγιάς.
Ιδιαίτερα οι εκτάσεις ελιάς και φιστικιάς, όταν δεν υπάρχει η απαιτούμενη διαχείριση της καύσιμης ύλης, μπορούν να συμβάλουν στην εξάπλωση μιας πυρκαγιάς σε μεγάλη έκταση.
Η πρόληψη πρέπει να ξεκινά πριν από την αντιπυρική περίοδο και όχι μετά την εκδήλωση μιας πυρκαγιάς.
- Υποχρεωτικές ζώνες πυροπροστασίας γύρω από αγροτικές επιχειρήσεις
Για μεγάλες αγροτικές και κτηνοτροφικές επιχειρήσεις, όπως πτηνοτροφικές μονάδες και άλλες εγκαταστάσεις μεγάλης έκτασης, πρέπει να θεσπιστεί και να ελέγχεται η ύπαρξη καθαρών ζωνών πυροπροστασίας γύρω από τις εγκαταστάσεις τους, σύμφωνα με τις τεχνικές και θεσμικές απαιτήσεις που θα καθοριστούν από τις αρμόδιες υπηρεσίες.
Οι επιχειρήσεις αυτές διαχειρίζονται σημαντικές εγκαταστάσεις, ζωικό κεφάλαιο, εξοπλισμό και οικονομική δραστηριότητα και συνεπώς η πρόληψη πρέπει να αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της λειτουργίας τους.
- Άμεση συνεργασία όλων των αρμόδιων φορέων
Απαιτείται μόνιμος και ουσιαστικός συντονισμός μεταξύ:
Πυροσβεστικής Υπηρεσίας – Δασαρχείου – Δήμου – Περιφέρειας – Πολιτικής Προστασίας.
Η συνεργασία αυτή δεν πρέπει να ενεργοποιείται μόνο όταν ξεσπάσει μια πυρκαγιά.
Πρέπει να υπάρχει κοινός σχεδιασμός για:
- την πρόληψη,
- την καταγραφή επικίνδυνων σημείων,
- τον καθαρισμό και τη συντήρηση κρίσιμων περιοχών,
- την πρόσβαση των πυροσβεστικών δυνάμεων,
- την έγκαιρη ενημέρωση,
- και την οργανωμένη επιχειρησιακή επέμβαση σε περίπτωση νέου συμβάντος.
- Δημιουργία οργανωμένης εθελοντικής δύναμης του Δήμου
Να ενισχυθεί και να οργανωθεί δημοτική εθελοντική ομάδα Πολιτικής Προστασίας, με εκπαιδευμένους και πιστοποιημένους εθελοντές, η οποία θα μπορεί να συνδράμει οργανωμένα σε περιπτώσεις πυρκαγιάς, πλημμύρας και άλλων έκτακτων αναγκών.
Παράλληλα, να εξεταστεί η δημιουργία μιας ενιαίας οργανωτικής «σκέπης» για όλες τις εθελοντικές ομάδες της περιοχής, ώστε:
- να υπάρχει κοινός συντονισμός,
- να διασφαλίζεται η εκπαίδευση και πιστοποίηση των εθελοντών,
- να υπάρχει σαφής κατανομή ρόλων,
- να αξιοποιείται καλύτερα ο εξοπλισμός,
- και η οικονομική ενίσχυση από τον Δήμο να γίνεται με διαφάνεια, κανόνες και ουσιαστικό επιχειρησιακό σχεδιασμό.
Οι εθελοντές αποτελούν δύναμη της κοινωνίας και πρέπει να έχουν οργάνωση, εκπαίδευση, εξοπλισμό και σαφή ρόλο.
- Οικονομική αποκατάσταση των πληγέντων παραγωγών
Να καταβληθεί κάθε δυνατή προσπάθεια ώστε οι παραγωγοί φυλλωδών λαχανικών και οι λοιποί πληγέντες αγρότες να λάβουν τη μέγιστη δυνατή αποζημίωση μέσω του ΕΛΓΑ και των προβλεπόμενων κρατικών μηχανισμών.
Παράλληλα, να εξεταστεί από το αρμόδιο Υπουργείο η δυνατότητα πρόσθετης οικονομικής στήριξης μέσω των μηχανισμών Πολιτικής Προστασίας και κάθε άλλου διαθέσιμου χρηματοδοτικού εργαλείου.
Η στήριξη πρέπει να είναι πραγματική και να λαμβάνει υπόψη όχι μόνο την άμεση απώλεια, αλλά και τις συνέπειες που θα συνεχίσουν να υφίστανται οι παραγωγοί μετά την καταστροφή.
Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΜΑΣ
Το Τοπικό Συμβούλιο Μεγάρων ζητά από όλους τους αρμόδιους φορείς να αντιμετωπίσουν την επόμενη ημέρα της πυρκαγιάς ως μια ευκαιρία για να αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο προστατεύουμε τον τόπο μας.
Δεν αρκεί να μετρήσουμε τις ζημιές.
Δεν αρκεί να αποζημιώσουμε, όσο είναι δυνατόν, τους πληγέντες.
Δεν αρκεί να περιμένουμε την επόμενη φωτιά ή την επόμενη πλημμύρα.
Χρειάζεται σχέδιο. Χρειάζεται πρόληψη. Χρειάζεται συνεργασία. Χρειάζεται μόνιμη παρουσία και έλεγχος.
Τα Μέγαρα δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται κάθε φορά ως μια περιοχή που περιμένει την καταστροφή για να κινητοποιηθεί ο κρατικός μηχανισμός.
Πρέπει να αποκτήσουν έναν ολοκληρωμένο σχεδιασμό πολιτικής προστασίας, δασικής προστασίας, αντιπλημμυρικής θωράκισης και αγροτικής αποκατάστασης, με συγκεκριμένες δράσεις, χρονοδιάγραμμα και υπευθυνότητες.
Η φωτιά της 1ης Αυγούστου 2026 είναι πλέον μέρος της ιστορίας του τόπου μας. Το τι θα κάνουμε από εδώ και πέρα είναι δική μας ευθύνη.
Γιατί η πραγματική πρόληψη δεν αρχίζει όταν ανάψει η επόμενη φωτιά. Αρχίζει την επόμενη ημέρα από την προηγούμενη”.