του Αθανασίου Κ. Τσαρή
Διπλ. Πολιτικού Μηχανικού MSc
Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου
Εισαγωγή
Τα τελευταία χρόνια η ενεργειακή αναβάθμιση των κατοικιών βρίσκεται ολοένα και περισσότερο στο επίκεντρο των ανακαινίσεων παλαιών κτιρίων.
Η θερμομόνωση της εξωτερικής τοιχοποιίας, του δώματος ή της στέγης, η αντικατάσταση των παλαιών κουφωμάτων και η εγκατάσταση σύγχρονων συστημάτων θέρμανσης, όπως οι αντλίες θερμότητας, αποτελούν πλέον τις πιο συνηθισμένες παρεμβάσεις.
Όταν μελετηθούν και εφαρμοστούν σωστά, μειώνουν σημαντικά τις ενεργειακές απώλειες και βελτιώνουν τη θερμική άνεση.
Υπάρχει όμως μία παράμετρος που συχνά παραβλέπεται: ο αερισμός.
Ας δούμε λοιπόν με απλά λόγια τι αλλάζει όταν ένα παλαιό κτίριο αναβαθμίζεται ενεργειακά και γιατί ο αερισμός πρέπει να αποτελεί μέρος της συνολικής μελέτης του.
Η επιρροή της ενεργειακής αναβάθμισης στον αερισμό των κτηρίων
Στα περισσότερα παλαιότερα κτίρια υπάρχουν σημαντικές ανεξέλεγκτες διηθήσεις αέρα από τα κουφώματα, τους αρμούς και διάφορα σημεία του κελύφους, οι οποίες προκαλούν ενεργειακές απώλειες, αλλά ταυτόχρονα δημιουργούν και μία τυχαία ανανέωση του εσωτερικού αέρα.
Όταν τα παλιά κουφώματα αντικαθίστανται με σύγχρονα ενεργειακά και αεροστεγή και παράλληλα εφαρμόζεται σωστή θερμομόνωση, το κτίριο προστατεύεται πολύ καλύτερα από τις εξωτερικές συνθήκες και περιορίζονται σημαντικά οι θερμικές απώλειες και οι ανεξέλεγκτες διαρροές αέρα, το οποίο είναι το ζητούμενο από ενεργειακής πλευράς.
Ταυτόχρονα όμως περιορίζονται σημαντικά και οι ανεξέλεγκτες εισροές φρέσκου αέρα.
Η σπουδαιότητα του αερισμού στη καθημερινή διαβίωση και θερμική άνεση
Μέσα σε μία κατοικία παράγονται καθημερινά υδρατμοί, διοξείδιο του άνθρακα, οσμές και διάφοροι ρύποι.
Το μαγείρεμα, το μπάνιο, το στέγνωμα των ρούχων αλλά και η ίδια η παρουσία των ανθρώπων επιβαρύνουν σταδιακά το εσωτερικό περιβάλλον.
Όσο λοιπόν αυξάνεται η αεροστεγανότητα ενός κτιρίου και περιορίζονται οι ανεξέλεγκτες διαρροές αέρα από το κέλυφος, τόσο πιο απαραίτητο γίνεται να εξασφαλίζεται η σωστή και ελεγχόμενη ανανέωση του εσωτερικού αέρα.
Ανεπαρκής αερισμός μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένη υγρασία, υψηλότερες συγκεντρώσεις διοξειδίου του άνθρακα και γενικότερη υποβάθμιση της ποιότητας του εσωτερικού αέρα. Σε συνδυασμό με ψυχρές επιφάνειες ή θερμογέφυρες, μπορεί επίσης να δημιουργηθούν συνθήκες συμπύκνωσης υδρατμών και ανάπτυξης μούχλας.
Μηχανικός αερισμός με ανάκτηση θερμότητας
Ο φυσικός αερισμός μέσω των παραθύρων παραμένει ένας απλός τρόπος ανανέωσης του αέρα, έχει όμως δύο βασικά μειονεκτήματα: δεν είναι ελεγχόμενος και συνοδεύεται από ενεργειακές απώλειες.
Ακόμη και όταν τα παράθυρα ανοίγουν τακτικά, δεν μπορεί να εξασφαλιστεί ότι η ανανέωση του αέρα γίνεται στην απαιτούμενη ποσότητα και στις κατάλληλες συνθήκες. Η πραγματική παροχή αέρα εξαρτάται κάθε φορά από τον άνεμο, την εξωτερική θερμοκρασία και υγρασία, καθώς και από τη διάρκεια του αερισμού. Έτσι, ανάλογα με τις συνθήκες, μπορεί να υπάρχει είτε ανεπαρκής ανανέωση και συσσώρευση υγρασίας είτε, ιδιαίτερα τον χειμώνα, υπερβολική απομάκρυνση υγρασίας και πολύ ξηρό εσωτερικό περιβάλλον.
Η λύση που προτείνουμε και λύνει όλα τα ανωτέρω προβλήματα είναι ο μηχανικός αερισμός με ανάκτηση θερμότητας.
Το σύστημα απομακρύνει τον χρησιμοποιημένο αέρα από τους χώρους των κτηρίων και ταυτόχρονα εισάγει φρέσκο και φιλτραρισμένο εξωτερικό αέρα στους χώρους διαβίωσης και στα υπνοδωμάτια.
Πριν ο εξερχόμενος αέρας απορριφθεί στο περιβάλλον, περνά από έναν εναλλάκτη θερμότητας και μεταφέρει μεγάλο μέρος της θερμικής του ενέργειας στον εισερχόμενο αέρα, χωρίς τα δύο ρεύματα να αναμειγνύονται.
Έτσι εξασφαλίζεται ελεγχόμενη ανανέωση του αέρα, περιορίζοντας παράλληλα τις ενεργειακές απώλειες.
Η ενεργειακή αναβάθμιση πρέπει να μελετάται συνολικά
Η θερμομόνωση, τα νέα κουφώματα και η αντλία θερμότητας μπορεί να αποτελούν σωστές επιλογές, δεν πρέπει όμως να αντιμετωπίζονται ως ανεξάρτητες μεταξύ τους επεμβάσεις.
Κάθε παρέμβαση επηρεάζει τη συνολική λειτουργία του κτιρίου. Η θερμομόνωση μειώνει τις θερμικές απώλειες, τα νέα κουφώματα μεταβάλλουν την αεροστεγανότητα, ενώ η μείωση των ενεργειακών αναγκών επηρεάζει και τη σωστή διαστασιολόγηση των συστημάτων θέρμανσης και ψύξης. Αντίστοιχα, όσο περιορίζονται οι ανεξέλεγκτες διαρροές αέρα, τόσο μεγαλύτερη σημασία αποκτά ο σωστός και ελεγχόμενος αερισμός.
Για τον λόγο αυτό, μια ενεργειακή αναβάθμιση δεν θα πρέπει να ξεκινά από την επιλογή ενός συγκεκριμένου υλικού, ενός μηχανήματος ή ενός συνεργείου, αλλά από την αξιολόγηση του κτιρίου ως συνόλου και τη μελέτη των πραγματικών αναγκών του.
Συμπέρασμα
Στόχος μιας σωστής ενεργειακής αναβάθμισης δεν είναι απλώς ένα σπίτι που καταναλώνει λιγότερη ενέργεια, αλλά ένα σπίτι που λειτουργεί καλύτερα συνολικά και προσφέρει συνθήκες θερμικής άνεσης και ποιότητας στο εσωτερικό περιβάλλον.