Γράφει: η Αναστασία Ηλιοπούλου, Πτυχιούχος Φιλόλογος Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Μεταπτυχιακό και Ειδίκευση στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση -Μαθησιακές Δυσκολίες ΕΚΠΑ
Τα αποτελέσματα των Πανελληνίων εξετάσεων αποτελούν κάθε χρόνο μια από τις πιο συναισθηματικά φορτισμένες στιγμές για χιλιάδες οικογένειες σε όλη τη χώρα. Είτε πρόκειται για υψηλή βαθμολογία που ανοίγει τις πόρτες του ονείρου, είτε για αποτέλεσμα που απογοητεύει, η διαχείριση αυτής της κρίσιμης στιγμής μπορεί να καθορίσει την πορεία ενός νέου ανθρώπου για τα χρόνια που ακολουθούν.
Η πρώτη αντίδραση χαρά ή απογοήτευση είναι απολύτως φυσιολογική και πρέπει να εκφραστεί. Οι ειδικοί ψυχικής υγείας συστήνουν στους γονείς να αποφύγουν κάθε είδους πίεση ή κριτική τις πρώτες ώρες μετά την ανακοίνωση των βαθμών. Ένα απλό «είμαι εδώ για σένα» αξίζει περισσότερο από οποιαδήποτε συμβουλή.
Για τους μαθητές που πέτυχαν τους στόχους τους, η χαρά είναι δικαιολογημένη. Ωστόσο, αξίζει να θυμούνται ότι η επιτυχία στις Πανελλήνιες είναι η αρχή, όχι το τέλος. Η πανεπιστημιακή ζωή απαιτεί νέες δεξιότητες: αυτοοργάνωση, κριτική σκέψη και προσαρμοστικότητα.
Για εκείνους που δεν κατάφεραν τη βαθμολογία που ήθελαν, οι εναλλακτικές είναι πολλές και αξιόλογες. Τεχνολογικά ιδρύματα, ΙΕΚ, επαγγελματικές σχολές, αλλά και η δυνατότητα επαναλήψεων την επόμενη χρονιά αποτελούν μονοπάτια που έχουν οδηγήσει αμέτρητους νέους σε επιτυχημένες καριέρες. Η αποτυχία σε ένα διαγώνισμα δεν ορίζει έναν άνθρωπο.
Οι σύμβουλοι σταδιοδρομίας προτείνουν στους υποψηφίους να κάνουν μια παύση πριν πάρουν αποφάσεις. Το άγχος της στιγμής δεν είναι καλός σύμβουλος. Μια ήρεμη συζήτηση με γονείς, καθηγητές ή ψυχολόγο μπορεί να φέρει στο φως ταλέντα και επιθυμίες που μέχρι τώρα παρέμεναν στη σκιά της εξεταστικής πίεσης.
Η κοινωνία οφείλει να σταματήσει να αντιμετωπίζει τις Πανελλήνιες ως το μοναδικό κριτήριο επιτυχίας. Η αξία ενός νέου ανθρώπου δεν μετριέται σε δέκατα βαθμολογίας. Μετριέται στη διάθεσή του να μάθει, να επιμείνει και να συνεισφέρει.
Σε κάθε περίπτωση, η οικογένεια και η τοπική κοινότητα παίζουν καθοριστικό ρόλο. Μια λέξη ενθάρρυνσης, μια αγκαλιά, ένα φλιτζάνι καφέ με ακρόαση αυτά είναι τα πραγματικά εφόδια που ένας νέος χρειάζεται για να αντιμετωπίσει το αύριο με αυτοπεποίθηση.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και η στάση του στενού κοινωνικού περιβάλλοντος. Συγγενείς και φίλοι συχνά, με την καλύτερη πρόθεση, ρωτούν «πού μπήκες;» ή «τι βαθμό πήρες;» αμέσως μετά την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων. Αυτές οι ερωτήσεις, αν και αβίαστες, μπορεί να επιβαρύνουν ψυχολογικά έναν νέο που ήδη βρίσκεται σε κατάσταση έντασης. Το να δείξουμε ενδιαφέρον για τον ίδιο τον άνθρωπο και όχι μόνο για την επίδοσή του είναι μια πράξη αγάπης που αφήνει βαθύ αποτύπωμα.
Αξίζει επίσης να σταθούμε στον ρόλο των εκπαιδευτικών. Οι καθηγητές που συνόδευσαν τους μαθητές κατά τη διάρκεια της χρονιάς γνωρίζουν καλύτερα από τον καθένα τις δυνατότητες και τους αγώνες του κάθε παιδιού. Μια επικοινωνία μαζί τους μετά τα αποτελέσματα μπορεί να βοηθήσει στην αξιολόγηση των επιλογών και στη χάραξη ρεαλιστικών επόμενων βημάτων.
Δεν πρέπει να παραβλέψουμε και τη σημασία της ψυχικής υγείας σε αυτή την περίοδο. Τα κέντρα ψυχικής υγείας και οι σχολικοί ψυχολόγοι είναι εκεί για να υποστηρίξουν νέους και οικογένειες που αντιμετωπίζουν δυσκολία να επεξεργαστούν τα αποτελέσματα. Δεν υπάρχει τίποτα αδύναμο στο να ζητά κανείς βοήθεια αντίθετα, είναι ένδειξη ωριμότητας και αυτογνωσίας.
Τέλος, ας μην ξεχνάμε ότι η εκπαίδευση δεν τελειώνει ποτέ. Πολλοί επιτυχημένοι επιστήμονες, καλλιτέχνες, επιχειρηματίες και επαγγελματίες δεν ακολούθησαν τη «συμβατική» διαδρομή που χαράζουν οι Πανελλήνιες. Βρήκαν τον δρόμο τους μέσα από εμπειρίες, επανεκκινήσεις και επιλογές που αρχικά φαίνονταν δευτερεύουσες. Η ζωή έχει πολλά μονοπάτια και κανένα δεν είναι εκ των προτέρων καταδικασμένο σε αποτυχία.
Σε αυτή την κρίσιμη στροφή, κάθε νέος άνθρωπος αξίζει να νιώσει ότι δεν είναι μόνος. Ότι πίσω του στέκεται μια οικογένεια, μια κοινότητα, μια κοινωνία που τον εκτιμά για αυτό που είναι όχι για αυτό που σκόραρε.
Τα αποτελέσματα ανακοινώνονται. Η ζωή συνεχίζεται και ήταν πάντα μεγαλύτερη από έναν αριθμό.