Με αφορμή τις αντιδράσεις που έχουν προκληθεί από την αφαίρεση των δέντρων λόγω της ανάπλασης της 28ης Οκτωβρίου, θα ήθελα να καταθέσω την άποψή μου. Ως γεωπόνος και εργολάβος έργων πρασίνου, θεωρώ ότι η επαγγελματική μου εμπειρία μπορεί να φανεί χρήσιμη.
Παρακολουθώ την πορεία των δέντρων από τότε που φυτεύτηκαν, καθώς είχα διαφωνήσει εξαρχής με την επιλογή των συγκεκριμένων ειδών.
Ξεκινώντας από τον φίκο Ρόδου (Ficus nitida), που είναι το ογκωδέστερο από τα δύο είδη, θα ήθελα να πω ότι πρόκειται για ένα δέντρο που στις φυσικές του διαστάσεις μπορεί να φτάσει σε ύψος 15–20 μέτρα και πλάτος 10 -15 μέτρα. Γίνεται αμέσως κατανοητό ότι είναι ακατάλληλο για φύτευση σε πεζοδρόμιο πλάτους 1,5 μέτρου, κάτω από τέντες και μπαλκόνια. Επιπλέον, το επιθετικό ριζικό του σύστημα μπορεί να προκαλέσει μεγάλα προβλήματα και ζημιές σε σωληνώσεις, αποχετεύσεις και πεζοδρόμια κάτι που είχε αρχίσει να συμβαίνει τα τελευταία χρόνια σε πολλά σημεία επί της 28ης.
Αν κάποιος με καλούσε να σχεδιάσω και να φυτέψω τον κήπο του, σίγουρα δεν θα του πρότεινα τη φύτευση ενός τέτοιου δέντρου σε απόσταση ενός μέτρου από το σπίτι του ή από οποιοδήποτε άλλο κτίσμα. Φαντάζομαι επίσης ότι κανείς δεν θα το επέλεγε, αν είχε δει κάπου το πραγματικό του μέγεθος. Αν σκεφτεί κανείς ότι ένα τέτοιο δέντρο σκεπάζει ολόκληρη την πλατεία των Αγίων Θεοδώρων, ενώ και στην πόλη των Μεγάρων, όπου αυτά φυτευτηκαν σε ανοιχτό χώρο, έχουν γίνει τεράστια, (υπάρχουν δύο απέναντι από το εστιατόριο Στεφ) δε χρειάζεται περαιτέρω ανάλυση.
Το δεύτερο είδος, η μανόλια (Magnolia grandiflora), είναι επίσης ένα δέντρο που αποκτά μεγάλες διαστάσεις αλλά κυρίως στα μέρη που ευδοκιμεί. Στην περιοχή μας, με τις ιδιαίτερες συνθήκες του θερμού κλίματος ένα «ψυχρόφιλο» είδος όπως η Μανόλια δεν είναι σίγουρα η καλύτερη επιλογή. Στην πορεία, από τότε που φυτεύτηκαν, κάποιες μανόλιες ξεράθηκαν, κάτι που πέρασε απαρατήρητο, ενώ πολλές άλλες δεν αναπτύχθηκαν καθόλου στο πέρασμα τόσων ετών. Υπήρχαν βέβαια κάποιες που επέζησαν και αναπτύχθηκαν. Αυτό όμως δεν αποτελεί από μόνο του κριτήριο για την επιλογή ενός τέτοιου είδους σε μια περιοχή όπως τα Μέγαρα.
Με αφορμή το έργο ανάπλασης και την αύξηση του πλάτους των πεζοδρομίων, το λάθος που έγινε πριν από χρόνια μπορεί ευτυχώς τώρα να διορθωθεί, ενώ οι ζημιές που προκαλούνται από τα υπάρχοντα δέντρα αλλά και η κακοποίηση αυτών με τα αυστηρά κλαδέματα να σταματήσουν. Δεν χρειάζεται να συζητάμε ή να ρίχνουμε ευθύνες στο παρελθόν, αλλά ας κάνουμε αυτό που είναι σωστό. Αυτά τα δέντρα, που έτσι κι αλλιώς είναι «προίκα» της πόλης μας, μπορούν να μεταφυτευτούν όπως ήδη ξεκίνησε να γίνεται, σε χώρους και σημεία όπου δεν θα δημιουργούν προβλήματα, αλλά θα στολίζουν με τον πραγματικό τους όγκο τους λιγοστούς χώρους πρασίνου που έχουμε.
Η διαδικασία της μεταφύτευσης είναι περίπλοκη αφού τα δέντρα βρίσκονται σε δύσκολα σημεία, ανάμεσα σε σωλήνες ύδρευσης, αποχέτευσης και άλλες εγκαταστάσεις. Είναι πολύ πιθανό οι ρίζες τους να έχουν αναπτυχθεί και κάτω από τα θεμέλια των σπιτιών, οπότε αναγκαστικά αυτές κόβονται αυστηρά. Θέλω να πιστεύω ότι η υπηρεσία πρασίνου, με τα λίγα μέσα που διαθέτει, θα καταφέρει να ολοκληρώσει τη μεταφύτευσή τους με ικανοποιητικό ποσοστό επιτυχίας.
Η επιλογή ειδών δέντρων για πεζοδρόμια και γενικότερα για δημόσιους χώρους είναι μια διαδικασία που λαμβάνει υπόψη κριτήρια όπως το πλάτος του πεζοδρομίου, η ανάπτυξη του ριζικού συστήματος, το μέγεθος της κόμης, το ύψος, η διαθεσιμότητα του εδάφους, η εγγύτητα σε υποδομές (ηλεκτρικά δίκτυα, σωλήνες και κτίρια), καθώς και οι οικοσυστημικές υπηρεσίες που χρειάζεται να παρέχουν.
Έτσι το είδος των δέντρων που θα φυτευτεί θα είναι καταλληλότερο, παρότι η 28η Οκτωβρίου λόγω του μικρού πλάτους της δεν αφήνει περιθώριο για πολλές επιλογές. Άλλωστε, τα νέα δέντρα θα φυτευτούν στην άκρη των νέων πεζοδρομίων, τα οποία θα έχουν μεγαλύτερο πλάτος. Έτσι θα υπάρχει επαρκής χώρος για να κινούνται οι πεζοί.
Ας είμαστε, λοιπόν, φιλικοί απέναντι στην προσπάθεια που γίνεται για τη διάσωση των δέντρων που υπάρχουν και ας κοιτάξουμε να τα χαρούμε στις νέες τους θέσεις.
Περικλής Νικολάου
Γεωπόνος Α.Π.Θ.
Εργολάβος έργων πρασίνου