Άρθρο της Μαρίας-Γεωργίας Βαρελα: Φοιτήτρια στο Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού, ειδικότητα Προσαρμοσμένη κινητική αγωγή
Η ημέρα αυτή, καθιερώθηκε το 2007 ως η παγκόσμια ημέρα ευαισθητοποίησης για τον Αυτισμό, Την καθιέρωσαν τα Ηνωμένα Έθνη με σκοπό την κοινωνική ευαισθητοποίηση σχετικά με τον αυτισμό και την ανάγκη που υπάρχει για την υποστήριξη και την κατανόηση των ατόμων αυτών.
Τι είναι Αυτισμός και πώς ξεκίνησε;
Η λέξη «αυτισμός», προέρχεται από την ρίζα της λέξης «εαυτός» και σημαίνει την απομάκρυνση του ατόμου από τον ίδιο του τον εαυτό. Ιστορικά, άρχισε να εμφανίζεται τέλη του 19ου προς αρχές 20ου αιώνα, όταν κάποιοι ψυχολόγοι παρατήρησαν την συμπεριφορά κάποιων παιδιών η οποία ήταν περίεργη, καθώς ήταν κοινωνικά απομακρυσμένα, ή μπορεί να εμφάνιζαν διαταραχές στη διάθεσή τους. Επίσης, παρατήρησαν ότι δυσκολεύονταν να προσαρμοστούν σε δραστηριότητες της καθημερινότητας. Τότε, δεν υπήρχε διάγνωση για αυτισμό. Μετέπειτα, αφού με βάση διαγνωστικά κριτήρια ορίστηκε τι πραγματικά είναι, συνέδεσαν τις συμπεριφορές αυτές με αυτή την διαταραχή.
Τι πραγματικά είναι όμως ο αυτισμός, ή αλλιώς η Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος; Είναι μια διάχυτη νευροαναπτυξιακή διαταραχή η οποία επηρεάζει πολλούς τομείς της καθημερινότητας του ανθρώπου, όπως τον ακαδημαϊκό, τον κοινωνικό ή τον εργασιακό τομέα. Είναι μια διαταραχή, η οποία κάνει την εμφάνισή της νωρίς στη ζωή του ατόμου, συνήθως κατά το 2ο περίπου έτος της ηλικία του.
Χαρακτηριστικά Αυτισμού
Στη Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος, εμφανίζονται: Α)Επίμονα ελλείμματα στην κοινωνική αλληλεπίδραση σε αρκετά περιβάλλοντα, τα οποία είτε θα υπάρχουν κατά τη παρούσα περίοδο, ή θα έχουν εκδηλωθεί σε προηγούμενη και συγκεκριμένα, παρουσιάζεται έλλειψη κοινωνικής ή συναισθηματικής αμοιβαιότητας, ελλείμματα επικοινωνίας, είτε αυτή πρόκειται για λεκτική είτε για μη λεκτική, όπως είναι οι χειρονομίες, ή η έλλειψη βλεμματικής επαφής, Β)Περιορισμένα και επαναλαμβανόμενα πρότυπα συμπεριφοράς που πρέπει να εκδηλώνονται με δυο τουλάχιστον από τα παρακάτω:1)Στερεότυπες κινήσεις, 2)Επιμονή στο να μην αλλάζει μια ρουτίνα (υπάρχει έντονη αντίδραση σε αλλαγές) 3) Περιορισμένα ενδιαφέροντα που χαρακτηρίζονται από υπερβολή στην εστίαση (πχ ενασχόληση με ασυνήθιστα πράγματα) 4) Ασυνήθιστη αντίδραση σε πόνο ή θερμοκρασία. Σε πολλές περιπτώσεις, έχει παρατηρηθεί ότι δεν υπάρχει ανταπόκριση στο όνομα, ή στο χαμόγελο, καθώς τα άτομα με αυτισμό τείνουν να έχουν αυτοτραυματική συμπεριφορά.
Θεραπεία-Παρέμβαση
Για να μπορέσει να γίνει θεραπεία ενός ατόμου που έχει διαγνωστεί με αυτισμό, πρέπει αρχικά να έχει γίνει η διάγνωση με τα κριτήρια που προαναφέρθηκαν. Σε πρώτο στάδιο, η παρέμβαση γίνεται με ειδικούς, όπως λογοθεραπευτές, εργοθεραπευτές και άλλους ειδικούς των τομέων αυτών. Είναι απαραίτητο να υπάρχει παρακολούθηση από κάποιον ψυχολόγο, και για την προσωπική ανάπτυξη, αλλά και για να προετοιμάσει το εκάστοτε άτομο για τις προκλήσεις που πρόκειται να αντιμετωπίσει και στον κοινωνικό τομέα. Εξάλλου, η παρακολούθηση από τον ψυχολόγο γίνεται πάντα σε συνεργασία και με τους άλλους ειδικούς, διότι πρέπει να υπάρχει αλληλεπίδραση, και να βελτιώνονται ό9λοι οι τομείς παράλληλα. Σε δεύτερο στάδιο, υπάρχουν περιπτώσεις ατόμων όπου χρειάζεται και φαρμακευτική παρέμβαση, αλλά πάντα μιλάμε για πολύ ειδικές περιπτώσεις.
‘Άραγε, υπάρχει κάποιου είδους θεραπεία η οποία να μην απαιτεί φαρμακευτική αγωγή, αλλά ταυτόχρονα να προσφέρει μόνο θετικά οφέλη στη υγεία; Προφανώς και υπάρχει και πρόκειται για την σωματική άσκηση ή αλλιώς την φυσική δραστηριότητα. Όπως είναι γνωστό, η άσκηση έχει σημαντικά οφέλη τόσο για την σωματική, όσο και για την ψυχική υγεία των ανθρώπων, κα γι’αυτό οι Αρχαίοι χρησιμοποιούσαν το ρητό «νους υγιής εν σώματι υγιεί ». Σε αρχικό στάδιο, θα βελτιωθούν οι κοινωνικές τους δεξιότητες καθώς σε αυτό το κομμάτι θα βοηθήσει η συμμετοχή σε κάποιο ομαδικό άθλημα. Επίσης, όσον αφορά το κινητικό επίπεδο, τα οποίο έχει παρατηρηθεί φτωχό σε άτομα με αυτισμό, θα αρχίσει να «ζωντανεύει», επειδή θα αρχίσουν να εκτελούν δραστηριότητες όπως περπάτημα αργό τρέξιμο σε αρχικό στάδιο, και μετέπειτα ισορροπίες στο ένα πόδι και μετέπειτα και άλλες ασκήσεις δύναμης. Επιπλέον, εάν η διδασκαλία της άσκησης γίνεται μεθοδικά και εστιασμένα, θα υπάρξει σημαντική μείωση των επαναλαμβανόμενων συμπεριφορών επειδή θα γίνεται στοχευόμενη εστίαση σε συγκεκριμένες κινήσεις. Είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι υπάρχει σημαντική αλλαγή στον συναισθηματικό τομέα. Το πιο σημαντικό κομμάτι του τομέα αυτού, είναι ότι μειώνονται τα επίπεδα άγχους-καθότι αγχώδης διαταραχή και αυτιστική διαταραχή συνυπάρχουν αρκετά συχνά- ενώ είναι γνωστό ότι με την άσκηση αναπαράγονται ενδορφρίνες, μια ορμόνη που προκαλεί τα θετικά και ευχάριστα συναισθήματα.
Καταλήγοντας, η Αυτιστική Διαταραχή είναι μια νευραναπτυξιακή διαταραχή, η οποία μπορεί να προϋπάρχει, αλλά εμφανίζεται με διάφορους τρόπους κατά το 2ο έτος του ατόμου. Παρατηρούνται ελλείμματα σε πολλούς τομείς, αλλά κατά βάση στον συναισθηματικό και στον κοινωνικό τομέα. Η παρέμβαση πρέπει να γίνεται άμεσα και με κάθε τρόπο, καθώς το μόνο που μας ενδιαφέρει είναι η πρόοδος και η ανάπτυξη.